Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo lấy ý kiến rộng rãi về Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều các Thông tư liên quan đến việc xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học. Một trong những trọng tâm cải cách thu hút sự chú ý đặc biệt của phụ huynh, học sinh và các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước chính là việc chuẩn hóa danh mục phương thức tuyển sinh cùng lộ trình cắt giảm mạnh các phương thức xét tuyển phức tạp, rườm rà.

Quy định mang tính bước ngoặt này được xây dựng trên nền tảng thể chế hóa quy định của Luật Giáo dục đại học 2025, đồng thời sửa đổi trực tiếp các quy chuẩn tuyển sinh trước đây tại Thông tư 08/2022/TT-BGDĐT cũng như cập nhật khuôn khổ pháp lý của Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch và nâng cao chất lượng đầu vào.

Chuẩn hóa danh mục 11 phương thức xét tuyển đại học áp dụng từ ngày 01/01/2027

Thời gian qua, tình trạng bùng nổ các phương thức tuyển sinh riêng lẻ, đa dạng nhưng thiếu chuẩn hóa đã tạo nên không ít ma trận thông tin, gây khó khăn và tốn kém chi phí cho thí sinh cũng như phụ huynh. Nhằm khắc phục triệt để tình trạng trên, tại Phụ lục V ban hành kèm theo dự thảo Thông tư mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức mã hóa và quy định thống nhất 11 phương thức xét tuyển đại học dự kiến áp dụng đồng bộ từ ngày 01/01/2027:

Việc định danh cụ thể mã số của từng phương thức sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hệ thống cơ sở dữ liệu tuyển sinh quốc gia, giúp cổng dịch vụ công xử lý nguyện vọng thông suốt, đồng thời ngăn chặn các biến tướng phương thức gây bất lợi cho người học.

Siết chặt số lượng phương thức: Các trường đại học không còn được "chia nhỏ" chỉ tiêu

Điểm sửa đổi mang tính cốt lõi và có tác động sâu rộng nhất đối với các trường đại học nằm ở khoản 1 Điều 2 dự thảo Thông tư. Theo đó, quy định sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 6 Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT đã đưa ra lộ trình giảm tải và thu gọn phương thức tuyển sinh rất rõ ràng:

• Từ năm 2027: Mỗi cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 05 phương thức tuyển sinh cho toàn trường; đồng thời mỗi ngành đào tạo chỉ được phép sử dụng tối đa 03 phương thức xét tuyển.
• Từ năm 2028: Tiếp tục siết chặt hơn nữa khi mỗi ngành đào tạo chỉ được áp dụng 01 phương thức xét tuyển duy nhất (hoặc sử dụng phương thức tích hợp chung).
• Lưu ý quan trọng: Giới hạn số lượng phương thức nêu trên hoàn toàn không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng theo quy định và xét tuyển đối tượng cử tuyển theo chính sách của Nhà nước.

Theo phân tích từ các chuyên gia giáo dục, trước đây một số ngành học được các cơ sở giáo dục đại học chia nhỏ chỉ tiêu vào 5 đến 7 phương thức xét tuyển khác nhau. Điều này dẫn đến hiện tượng chỉ tiêu cho phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT bị co hẹp, đẩy điểm chuẩn lên cao bất thường, trong khi các phương thức học bạ hoặc chứng chỉ lại có hiện tượng "chạy đua ảo", gây tâm lý hoang mang cho học sinh vùng sâu vùng xa ít có điều kiện tiếp cận chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.

Quy định siết chặt số lượng phương thức tại dự thảo sẽ buộc các trường đại học phải sàng lọc, lựa chọn phương thức xét tuyển thực chất nhất, đánh giá chuẩn xác năng lực tư duy chuyên biệt của từng khối ngành, qua đó trả lại sự ổn định và công bằng cho bức tranh toàn cảnh tuyển sinh đại học.

Hiệu lực thi hành và những lưu ý cấp thiết đối với học sinh, nhà trường

Căn cứ quy định tại Điều 21 dự thảo Thông tư, toàn bộ các quy định cải cách về danh mục và giới hạn phương thức xét tuyển nêu trên dự kiến chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027. Để chủ động ứng phó trước những thay đổi lớn về mặt chính sách, thí sinh và các nhà trường cần lưu tâm các khuyến nghị sau:

1. Đối với học sinh cấp THPT: Cần tập trung củng cố kiến thức nền tảng vững vàng trong chương trình giáo dục phổ thông. Tránh tâm lý trông chờ hoặc ỷ lại vào các chứng chỉ phụ trợ khi số lượng phương thức tuyển sinh đang được tinh gọn; đồng thời xác định rõ năng lực chuyên môn phù hợp với ngành học mơ ước.
2. Đối với các cơ sở giáo dục đại học: Cần sớm rà soát, đánh giá tương quan giữa chất lượng đầu vào của các phương thức xét tuyển trong những năm gần đây với kết quả học tập thực tế của sinh viên. Từ đó, xây dựng đề án tuyển sinh dài hạn tinh giản, chọn lọc tối đa 05 phương thức cho toàn trường và tiến tới 01 phương thức chủ đạo cho mỗi ngành đào tạo từ năm 2028.
3. Đối với phụ huynh: Cần theo sát các thông báo chính thức từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như cổng thông tin tuyển sinh của từng trường đại học, tránh tin vào những thông tin đồn thổi thất thiệt về việc bỏ thi hay xét tuyển tràn lan trên mạng xã hội.

Dự thảo Thông tư sửa đổi không chỉ là bước đi chiến lược nhằm đồng bộ hóa quy chế với Luật Giáo dục đại học mà còn thiết lập một trật tự tuyển sinh minh bạch, giảm tối đa áp lực tâm lý và chi phí xã hội, hướng đến nền giáo dục đại học công bằng và chất lượng bền vững.