Trong môi trường giáo dục, việc duy trì kỷ luật là cần thiết để đảm bảo chất lượng dạy và học. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc giáo dục nghiêm khắc và hành vi xâm phạm thân thể, nhân phẩm học sinh đôi khi rất mong manh. Tính đến thời điểm tháng 05/2019, các quy định về khen thưởng và kỷ luật học sinh vẫn đang được điều chỉnh bởi những văn bản pháp luật có tuổi đời hàng thập kỷ, đòi hỏi giáo viên phải nắm vững để thực hiện đúng chức trách của mình.

5 hình thức kỷ luật học sinh phổ thông theo quy định hiện hành

Dù đã được ban hành từ lâu, nhưng Thông tư 08/TT năm 1988 của Bộ Giáo dục vẫn là căn cứ pháp lý cao nhất để hướng dẫn việc thi hành kỷ luật học sinh tại các trường phổ thông. Theo đó, khi học sinh phạm khuyết điểm, nhà trường chỉ được phép áp dụng 05 hình thức kỷ luật sau:

• Khiển trách trước lớp: Áp dụng cho những vi phạm nhẹ, mang tính nhắc nhở.
• Khiển trách trước Hội đồng kỷ luật nhà trường: Dành cho những sai phạm có tính chất lặp lại hoặc nghiêm trọng hơn.
• Cảnh cáo trước toàn trường: Hình thức kỷ luật mang tính răn đe cao đối với học sinh vi phạm nội quy nghiêm trọng.
• Đuổi học một tuần lễ: Tạm dừng việc học để học sinh tự kiểm điểm tại gia đình.
• Đuổi học một năm: Hình thức kỷ luật nặng nhất, thường áp dụng cho các hành vi vi phạm pháp luật hoặc đạo đức nghiêm trọng.

"Mục đích của việc thi hành kỷ luật là nhằm giúp học sinh nhận ra khuyết điểm để sửa chữa, đồng thời giáo dục các học sinh khác ý thức chấp hành kỷ luật nhà trường."

Phân định quyền hạn giữa giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn

Pháp luật quy định rất rõ về thẩm quyền của từng vị trí giáo viên trong việc áp dụng các hình thức kỷ luật. Điều này nhằm tránh việc lạm quyền hoặc áp dụng hình phạt tùy tiện trong trường học.

Quyền hạn của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm chỉ có quyền quyết định hình thức kỷ luật nhẹ nhất là khiển trách trước lớp. Các trường hợp học sinh vi phạm như nghỉ học không phép quá 3 buổi/tháng, không chuẩn bị bài quá 3 lần/tháng, hoặc có thái độ thiếu văn hóa với thầy cô... đều thuộc phạm vi xử lý của giáo viên chủ nhiệm.

Quyền hạn của giáo viên bộ môn

Đối với giáo viên bộ môn, để đảm bảo tính nghiêm túc trong giờ dạy, họ có quyền tạm thời đình chỉ việc học tập của học sinh trong tiết học đó và đưa lên Hiệu trưởng xử lý nếu học sinh có hành vi vô lễ, gây gổ đánh nhau hoặc làm mất trật tự nghiêm trọng. Tuy nhiên, học sinh vẫn phải được tiếp tục vào học trong các tiết học sau đó.

Ranh giới đỏ: Khi kỷ luật trở thành hành vi vi phạm pháp luật

Một vấn đề nhức nhối trong thời gian qua là việc một số giáo viên áp dụng các hình phạt nằm ngoài quy định như bắt học sinh quỳ gối, tát học sinh, hoặc dùng lời lẽ nhục mạ. Cần khẳng định rằng, tất cả các hành vi này đều vi phạm Luật Giáo dục 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) về việc bảo vệ nhân phẩm, thân thể của người học.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 21 Nghị định 138/2013/NĐ-CP, giáo viên có hành vi ngược đãi, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người học sẽ bị xử phạt hành chính từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Ngoài việc bị phạt tiền, giáo viên vi phạm còn có thể phải đối mặt với các hình thức kỷ luật viên chức như khiển trách, cảnh cáo, thậm chí là buộc thôi việc tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi. Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 138/2013/NĐ-CP không chỉ giúp giáo viên tự bảo vệ mình trước những sai lầm đáng tiếc mà còn góp phần xây dựng môi trường giáo dục nhân văn, đúng pháp luật.

Hy vọng rằng, với sự hiểu biết đầy đủ về pháp luật, các thầy cô sẽ có những phương pháp giáo dục phù hợp, vừa đảm bảo kỷ cương, vừa giữ vững đạo đức nghề nghiệp cao quý.