Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam đang gồng mình chống chọi với những hệ lụy khôn lường từ đại dịch Covid-19, vấn đề tiền lương tối thiểu vùng năm 2021 đã trở thành một bài toán hóc búa đối với các nhà hoạch định chính sách. Tại phiên họp của Hội đồng Tiền lương quốc gia diễn ra vào tháng 6/2020, những đề xuất mới đã được đưa ra nhằm tìm kiếm sự cân bằng giữa việc bảo vệ đời sống người lao động và duy trì sức sống cho doanh nghiệp.

Bối cảnh đặc biệt của kỳ thương lượng tiền lương 2021

Khác với thông lệ hàng năm, khi nền kinh tế đang trên đà tăng trưởng ổn định, việc tăng lương tối thiểu thường được đồng thuận ở một mức độ nhất định. Tuy nhiên, năm 2020 chứng kiến một kịch bản hoàn toàn khác. Đại dịch Covid-19 đã khiến hàng loạt doanh nghiệp phải tạm dừng hoạt động, thu hẹp quy mô hoặc thậm chí phá sản. Người lao động đối mặt với nguy cơ mất việc làm, giảm thu nhập và đời sống bấp bênh.

Theo quy định tại Bộ luật Lao động 2019 (văn bản sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2021), mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất được trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

02 phương án đề xuất cho lương tối thiểu vùng năm 2021

Bộ phận kỹ thuật của Hội đồng Tiền lương quốc gia đã chính thức trình 02 phương án để các bên thảo luận và đi đến thống nhất:

• Phương án 1: Khuyến nghị tiếp tục thực hiện mức lương tối thiểu vùng năm 2020 theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP cho đến hết năm 2021. Điều này đồng nghĩa với việc không điều chỉnh tăng lương trong năm tới để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi.
• Phương án 2: Điều chỉnh tăng bình quân 2,5% nhưng lùi thời điểm áp dụng đến ngày 01/7/2021 (thay vì từ ngày 01/01 như mọi năm). Mức tăng này được tính toán dựa trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dự kiến và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác.

Nếu phương án 2 được thông qua, mức lương tối thiểu tại các vùng sẽ có sự thay đổi nhẹ, dao động tăng từ 80.000 đến 110.000 đồng. Cụ thể:

• Vùng I: Tăng lên 4,53 triệu đồng/tháng.
• Vùng II: Tăng lên 4,02 triệu đồng/tháng.
• Vùng III: Tăng lên 3,52 triệu đồng/tháng.
• Vùng IV: Tăng lên 3,15 triệu đồng/tháng.

Nhìn lại mức lương tối thiểu vùng hiện hành theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP

Hiện nay, các doanh nghiệp vẫn đang áp dụng mức lương tối thiểu vùng theo quy định tại Điều 3 Nghị định 90/2019/NĐ-CP như sau:

Mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc ở doanh nghiệp như sau:
1. Mức 4.420.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I.
2. Mức 3.920.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II.
3. Mức 3.430.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III.
4. Mức 3.070.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

Phân biệt Lương cơ sở và Lương tối thiểu vùng

Một điểm quan trọng mà người lao động cần lưu ý là sự khác biệt giữa lương cơ sở và lương tối thiểu vùng. Vừa qua, Quốc hội đã nhất trí chưa thực hiện tăng lương cơ sở lên 1,6 triệu đồng từ ngày 01/7/2020 do ảnh hưởng của dịch bệnh. Tuy nhiên, lương cơ sở chủ yếu áp dụng cho khu vực công (cán bộ, công chức, viên chức). Trong khi đó, lương tối thiểu vùng là sàn thấp nhất để bảo vệ người lao động trong khu vực doanh nghiệp.

Việc không tăng lương cơ sở không nhất thiết dẫn đến việc không tăng lương tối thiểu vùng, bởi hai cơ chế này dựa trên các căn cứ và đối tượng điều chỉnh khác nhau. Hội đồng Tiền lương quốc gia sẽ tiếp tục họp bàn để đưa ra quyết định cuối cùng phù hợp nhất với tình hình thực tế.