Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, việc dựng vợ gả chồng cho con cái thường được coi là trách nhiệm của bậc làm cha làm mẹ. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc định hướng và cưỡng ép đôi khi rất mong manh. Kể từ ngày 01/09/2020, khi Nghị định 82/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, những hành vi can thiệp thô bạo vào quyền tự do hôn nhân sẽ phải đối mặt với những chế tài hành chính vô cùng nghiêm khắc.

Cưỡng ép kết hôn là gì theo quy định pháp luật?

Trước khi tìm hiểu về mức phạt, cần làm rõ thế nào là hành vi cưỡng ép kết hôn. Theo quy định tại khoản 9 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

9. Cưỡng ép kết hôn, ly hôn là việc đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc hành vi khác để buộc người khác phải kết hôn hoặc ly hôn trái với ý muốn của họ.

Như vậy, không chỉ là việc dùng vũ lực, mà ngay cả việc gây áp lực tâm lý, đe dọa cắt đứt viện trợ tài chính hoặc dùng uy quyền của cha mẹ để buộc con cái phải lấy người mình không yêu đều được coi là hành vi vi phạm pháp luật.

Mức phạt tăng mạnh từ ngày 01/09/2020

So với các quy định cũ tại Nghị định 110/2013/NĐ-CP, mức phạt đối với các vi phạm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP đã tăng lên đáng kể. Cụ thể, tại Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP quy định:

• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi: Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn (theo điểm c khoản 2 Điều 59).
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi: Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn (theo điểm đ khoản 1 Điều 59).

Điều này đồng nghĩa với việc, nếu cha mẹ có hành vi ép buộc con cái phải kết hôn với người mà họ không mong muốn, mức phạt có thể lên tới 20 triệu đồng. Đây là một con số không hề nhỏ, đủ sức răn đe đối với những tư tưởng "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" đã lỗi thời.

Các hành vi vi phạm khác cũng bị xử lý nghiêm

Bên cạnh việc cưỡng ép kết hôn, Nghị định 82/2020/NĐ-CP còn quy định mức phạt từ 10 - 20 triệu đồng cho các hành vi:

• Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam hoặc nước ngoài.
• Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha mẹ nuôi với con nuôi.
• Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người có họ trong phạm vi ba đời.

Việc tăng mức xử phạt này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc bảo vệ chế độ hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các thành viên trong gia đình, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Lời khuyên pháp lý

Hôn nhân là sự kiện trọng đại của đời người, dựa trên sự tự nguyện và tình yêu thương. Pháp luật Việt Nam, cụ thể là Luật Hôn nhân và gia đình 2014, luôn tôn trọng quyền tự quyết của mỗi cá nhân. Cha mẹ nên là người đồng hành, tư vấn thay vì áp đặt ý chí chủ quan lên hạnh phúc của con cái. Hãy nhớ rằng, từ ngày 01/09/2020, mọi hành vi cưỡng ép đều có thể dẫn đến những rắc rối về pháp lý và gánh nặng tài chính không đáng có.