Việc ban hành Nghị định 123/2020/NĐ-CP được xem là một bước ngoặt lớn trong lộ trình chuyển đổi số ngành Thuế, thay thế cho các quy định cũ tại Nghị định 119/2018/NĐ-CP. Để giúp các tổ chức, cá nhân kinh doanh nắm bắt kịp thời, Tổng cục Thuế đã đưa ra những phân tích chi tiết về các điểm mới mang tính đột phá.

1. Mở rộng danh mục hóa đơn và chứng từ điện tử

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 8 Nghị định 123/2020/NĐ-CP là việc bổ sung thêm 02 loại hóa đơn điện tử chuyên biệt:

• Hóa đơn điện tử bán tài sản công: Sử dụng khi thanh lý, bán các tài sản thuộc sở hữu nhà nước tại cơ quan, đơn vị.
• Hóa đơn điện tử bán hàng dự trữ quốc gia: Dành riêng cho các đơn vị thuộc hệ thống dự trữ nhà nước khi thực hiện xuất bán hàng hóa theo quy định.

Bên cạnh đó, khái niệm về chứng từ cũng được chuẩn hóa rõ ràng hơn. Theo đó, các loại chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN), biên lai thuế, phí và lệ phí hiện nay có thể được thể hiện dưới hình thức điện tử hoặc đặt in, tự in, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản trị của doanh nghiệp.

2. Siết chặt các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực hóa đơn

Nhằm minh bạch hóa thị trường và ngăn chặn gian lận, Điều 5 Nghị định 123/2020/NĐ-CP đã quy định cụ thể các hành vi bị cấm đối với hai nhóm đối tượng chính:

Đối với công chức thuế:

"a) Gây phiền hà, khó khăn cho tổ chức, cá nhân đến mua hóa đơn, chứng từ;
b) Có hành vi bao che, thông đồng cho tổ chức, cá nhân để sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp;
c) Nhận hối lộ khi thanh tra, kiểm tra về hóa đơn."

Đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh:

Cấm tuyệt đối các hành vi gian dối, sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc truy cập trái phép để phá hủy hệ thống thông tin hóa đơn của cơ quan thuế. Đặc biệt, hành vi đưa hối lộ hoặc cản trở công chức thuế thi hành công vụ sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

3. Nhận diện rõ hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp

Để tránh việc doanh nghiệp vô tình vi phạm, khoản 9 Điều 3 Nghị định 123/2020/NĐ-CP đã định nghĩa chi tiết 07 hành vi được xác định là sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp. Điển hình như:

• Sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng hoặc đã hết giá trị sử dụng.
• Sử dụng hóa đơn của các đơn vị đã ngừng hoạt động hoặc bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh.
• Sử dụng hóa đơn điện tử không đăng ký với cơ quan thuế hoặc chưa có mã (đối với trường hợp bắt buộc có mã).

Việc phân biệt rõ giữa "sử dụng hóa đơn không hợp pháp" và "sử dụng không hợp pháp hóa đơn" giúp doanh nghiệp tự rà soát và kiểm soát rủi ro tốt hơn trong quá trình hạch toán kế toán.

Lời khuyên từ chuyên gia

Với những thay đổi mang tính hệ thống này, các doanh nghiệp cần chủ động cập nhật phần mềm kế toán, chuyển đổi sang hóa đơn điện tử theo đúng lộ trình và thường xuyên kiểm tra tính pháp lý của các hóa đơn đầu vào. Việc tuân thủ đúng Nghị định 123/2020/NĐ-CP không chỉ giúp doanh nghiệp tránh bị xử phạt hành chính mà còn nâng cao uy tín trong mắt đối tác và cơ quan quản lý.