Ngày 30/12/2020, Bộ Y tế đã chính thức ban hành Quyết định 5481/QĐ-BYT về việc ban hành tài liệu chuyên môn "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2". Đây là văn bản quan trọng, cập nhật những tiến bộ mới nhất của y học thế giới, thay thế cho Quyết định 3319/QĐ-BYT ban hành năm 2017.

Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường típ 2 mới nhất

Theo hướng dẫn kèm theo Điều 1 Quyết định 5481/QĐ-BYT, việc chẩn đoán đái tháo đường dựa trên 01 trong 04 tiêu chí nghiêm ngặt sau:

• Glucose huyết tương lúc đói: Đạt mức ≥ 126 mg/dL (tương đương 7 mmol/L). Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 8 giờ trước khi lấy mẫu.
• Nghiệm pháp dung nạp glucose: Glucose huyết tương sau 2 giờ làm nghiệm pháp (với 75g glucose đường uống) đạt mức ≥ 200 mg/dL (tương đương 11,1 mmol/L).
• Chỉ số HbA1c: Đạt mức ≥ 6,5% (48 mmol/mol). Lưu ý xét nghiệm này phải được thực hiện bằng phương pháp đã chuẩn hóa quốc tế.
• Triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân có các triệu chứng kinh điển của tăng glucose huyết (như khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân) kèm mức glucose huyết tương bất kỳ ≥ 200 mg/dL.

Pháp luật y tế nhấn mạnh, ngoại trừ trường hợp có triệu chứng lâm sàng rõ rệt, các tiêu chí còn lại cần được xác nhận bằng 02 kết quả trên ngưỡng chẩn đoán trong cùng một mẫu máu hoặc ở hai thời điểm khác nhau.

Khuyến cáo tầm soát và đối tượng nguy cơ

Bộ Y tế khuyến cáo việc tầm soát đái tháo đường nên được thực hiện chủ động đối với người trưởng thành không có triệu chứng nhưng thuộc nhóm nguy cơ cao, bao gồm:

• Người có chỉ số khối cơ thể BMI ≥ 23 kg/m2 kèm theo các yếu tố như: có người thân trực hệ mắc đái tháo đường, tiền sử bệnh tim mạch xơ vữa, hoặc tăng huyết áp (≥ 140/90 mmHg).
• Phụ nữ có tiền sử đái tháo đường thai kỳ hoặc bị hội chứng buồng trứng đa nang.
• Tất cả người dân từ 45 tuổi trở lên nên thực hiện xét nghiệm định kỳ.

Nguyên tắc điều trị tổng thể và cá nhân hóa

Hướng dẫn mới năm 2020 đặc biệt nhấn mạnh vào việc cá nhân hóa mục tiêu điều trị. Không có một phác đồ chung cho mọi bệnh nhân, mà bác sĩ cần căn cứ vào tuổi tác, thời gian mắc bệnh, các bệnh đồng mắc và điều kiện kinh tế của người bệnh để đưa ra mục tiêu HbA1c phù hợp (thông thường là dưới 7%).

Các biện pháp điều trị bao gồm:

1. Thay đổi lối sống: Đây là nền tảng bắt buộc, bao gồm chế độ ăn tiết chế, tăng cường hoạt động thể lực và ngưng sử dụng các chất kích thích như thuốc lá, rượu bia.
2. Điều trị bằng thuốc: Sử dụng các nhóm thuốc uống (như Metformin, Sulfonylurea, ức chế SGLT2...) hoặc thuốc tiêm (Insulin, đồng vận thụ thể GLP-1) tùy theo giai đoạn bệnh.
3. Kiểm soát biến chứng: Tập trung vào việc kiểm soát huyết áp, lipid máu và bảo vệ các cơ quan đích như thận, mắt và tim mạch.

Việc ban hành hướng dẫn này không chỉ giúp các cơ sở y tế thống nhất trong công tác chuyên môn mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho người bệnh trong quá trình khám và điều trị bảo hiểm y tế.