Những ngày giáp Tết Nguyên đán, thị trường cây cảnh trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết với những gốc đào rừng, mai vàng hay những chậu bonsai có giá trị từ vài triệu đến hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm các đối tượng trộm cắp "hoành hành", lợi dụng sự sơ hở của chủ vườn và người dân để chiếm đoạt tài sản. Hành vi này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn dẫn đến những hậu quả pháp lý hết sức nghiêm trọng.

Xử phạt hành chính: Trộm cây giá trị thấp vẫn bị phạt tiền triệu

Trong trường hợp hành vi trộm cắp cây cảnh chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, tại thời điểm đầu năm 2021, hành vi này được điều chỉnh bởi Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 15 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi trộm cắp tài sản được quy định như sau:

"1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Trộm cắp tài sản;"

Như vậy, dù chỉ là một chậu hoa nhỏ hay cây cảnh có giá trị thấp, nếu bị bắt quả tang, người thực hiện hành vi trộm cắp vẫn phải đối mặt với mức phạt tiền lên đến 2.000.000 đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi thú chơi biến thành tội ác

Đối với những loại cây cảnh có giá trị lớn hoặc người vi phạm đã có tiền án, tiền sự, hành vi trộm cắp sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội trộm cắp tài sản" theo quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Khung hình phạt cơ bản được quy định tại khoản 1 Điều 173 là phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với hành vi trộm cắp tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên. Tuy nhiên, nếu tài sản dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc các trường hợp sau thì vẫn bị xử lý hình sự:

• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
• Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội chiếm đoạt tài sản khác chưa được xóa án tích;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.

Các khung hình phạt tăng nặng

Pháp luật hình sự Việt Nam phân loại rất rõ các mức độ nghiêm trọng dựa trên giá trị tài sản chiếm đoạt:

• Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm: Áp dụng khi trộm cắp tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng; phạm tội có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp hoặc dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm.
• Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm: Áp dụng khi chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh để phạm tội.
• Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm: Đây là mức án cao nhất, áp dụng khi tài sản chiếm đoạt trị giá từ 500.000.000 đồng trở lên hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự

Cần lưu ý rằng, theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản đối với các khung hình phạt rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng (từ khoản 2 trở lên).

Lời khuyên pháp lý để bảo vệ tài sản ngày Tết

Để tránh những thiệt hại đáng tiếc, các chủ vườn và hộ gia đình cần nâng cao cảnh giác, lắp đặt hệ thống camera giám sát, gia cố hàng rào và có người trông coi cẩn thận, đặc biệt là vào ban đêm. Đối với những người có ý định thực hiện hành vi sai trái, hãy nhớ rằng cái giá phải trả cho một phút tham lam có thể là cả tương lai phía sau song sắt nhà tù.

Trên đây là những phân tích chi tiết về mức xử phạt đối với hành vi trộm cây cảnh theo quy định pháp luật hiện hành năm 2021. Nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến lĩnh vực hình sự hoặc dân sự, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn kịp thời.