Trong quá trình tham gia giao thông, việc bị lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) dừng xe và lập biên bản vi phạm hành chính là tình huống không hiếm gặp. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý quan trọng mà nhiều tài xế thường thắc mắc là: Liệu người vi phạm có được trực tiếp cầm bút ghi ý kiến của mình vào biên bản hay không? Hay họ chỉ có quyền trình bày để người thực thi công vụ ghi lại? Việc hiểu đúng quy định tại Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 sẽ giúp người dân bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Nội dung bắt buộc phải có trong biên bản vi phạm giao thông

Biên bản vi phạm hành chính là văn bản pháp lý quan trọng nhất làm căn cứ để ra quyết định xử phạt. Theo quy định tại khoản 2 Điều 58 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, một biên bản chuẩn mực phải bao gồm các nội dung cốt lõi sau:

"Biên bản vi phạm hành chính phải ghi rõ ngày, tháng, năm, địa điểm lập biên bản; họ, tên, chức vụ người lập biên bản; họ, tên, địa chỉ, nghề nghiệp của người vi phạm hoặc tên, địa chỉ của tổ chức vi phạm; giờ, ngày, tháng, năm, địa điểm xảy ra vi phạm; hành vi vi phạm; biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính và bảo đảm việc xử lý; tình trạng tang vật, phương tiện bị tạm giữ; lời khai của người vi phạm hoặc đại diện tổ chức vi phạm; nếu có người chứng kiến, người bị thiệt hại hoặc đại diện tổ chức bị thiệt hại thì phải ghi rõ họ, tên, địa chỉ, lời khai của họ; quyền và thời hạn giải trình về vi phạm hành chính của người vi phạm hoặc đại diện của tổ chức vi phạm; cơ quan tiếp nhận giải trình."

Đặc biệt, trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, mẫu biên bản được áp dụng thống nhất theo mẫu MBB 01 ban hành kèm theo Thông tư 37/2017/TT-BGTVT. Việc thiếu sót bất kỳ nội dung quan trọng nào trong các mục nêu trên có thể dẫn đến việc biên bản bị coi là không hợp lệ hoặc gây khó khăn cho quá trình khiếu nại sau này.

Quyền ghi ý kiến: Người dân tự viết hay CSGT ghi hộ?

Đây là điểm mấu chốt gây nhiều tranh cãi trên thực tế. Pháp luật quy định người có thẩm quyền đang thi hành công vụ (ở đây là CSGT) có trách nhiệm lập biên bản và ghi rõ lời khai của người vi phạm. Điều này có nghĩa là về mặt thủ tục hành chính, người lập biên bản là người chủ trì việc ghi chép các nội dung vào mẫu có sẵn.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa "quyền có ý kiến" và "quyền trực tiếp ghi". Luật không cấm người vi phạm tự viết ý kiến của mình vào phần dành cho "ý kiến của người vi phạm" trong biên bản. Trên thực tế, nếu người vi phạm thấy rằng lời khai do CSGT ghi lại không phản ánh đúng bản chất sự việc hoặc không đầy đủ, họ hoàn toàn có quyền yêu cầu được tự mình ghi lại ý kiến hoặc yêu cầu CSGT sửa đổi cho chính xác trước khi ký tên.

Việc tự ghi ý kiến đặc biệt quan trọng trong các trường hợp người dân cho rằng mình không vi phạm hoặc có các tình tiết giảm nhẹ, sự kiện bất khả kháng mà CSGT chưa ghi nhận. Nếu người lập biên bản từ chối cho người vi phạm ghi ý kiến, đây có thể được xem là hành vi cản trở quyền giải trình của công dân.

Làm gì khi không đồng ý với nội dung biên bản?

Nếu sau khi trình bày mà ý kiến của bạn vẫn không được ghi nhận đúng mức, hoặc bạn không đồng ý với hành vi vi phạm bị áp đặt, pháp luật cung cấp các công cụ bảo vệ sau:

• Quyền giải trình: Theo Điều 61 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, đối với các hành vi vi phạm có khung hình phạt cao hoặc có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, người vi phạm có quyền gửi văn bản giải trình đến người có thẩm quyền xử phạt.
• Quyền khiếu nại: Tại Điều 15 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, cá nhân, tổ chức bị xử lý vi phạm hành chính có quyền khiếu nại đối với quyết định xử lý hành chính nếu có căn cứ cho rằng quyết định đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Lời khuyên từ chuyên gia: Trước khi đặt bút ký vào biên bản, hãy đọc thật kỹ từng dòng. Nếu có điểm nào chưa rõ hoặc chưa đúng, hãy yêu cầu bổ sung ngay. Việc ký biên bản mà không ghi chú ý kiến phản đối thường được hiểu là bạn đã thừa nhận hành vi vi phạm, điều này sẽ gây bất lợi rất lớn nếu bạn muốn khiếu nại sau này.

Tóm lại, dù người lập biên bản là CSGT, nhưng nội dung về lời khai và ý kiến trình bày phải thuộc về người vi phạm. Đừng ngần ngại thể hiện quan điểm của mình một cách văn minh, đúng luật để đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong thực thi pháp luật giao thông.