Trong xu thế hội nhập quốc tế, các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài ngày càng trở nên phổ biến, trong đó có việc nhận cha, mẹ, con. Tuy nhiên, do tính chất đặc thù về quốc tịch và nơi cư trú, thủ tục này đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối về mặt hồ sơ và quy trình pháp lý.

1. Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết?

Xác định đúng cơ quan có thẩm quyền là bước đầu tiên và quan trọng nhất để tránh việc nộp hồ sơ sai nơi, gây mất thời gian. Theo quy định tại Điều 43 Luật Hộ tịch 2014, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là cha, mẹ, con thực hiện đăng ký trong các trường hợp sau:

"1. Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là cha, mẹ, con thực hiện đăng ký nhận cha, mẹ, con giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; giữa công dân Việt Nam cư trú ở trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài; giữa công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau; giữa công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài với công dân Việt Nam hoặc với người nước ngoài; giữa người nước ngoài với nhau mà một hoặc cả hai bên thường trú tại Việt Nam."

Như vậy, nếu bạn là người nước ngoài muốn nhận con là công dân Việt Nam đang cư trú tại quận/huyện nào thì chính UBND quận/huyện đó sẽ là nơi tiếp nhận hồ sơ của bạn.

2. Hồ sơ đăng ký cần những giấy tờ gì?

Để hồ sơ được tiếp nhận suôn sẻ, các bên cần chuẩn bị đầy đủ hai nhóm giấy tờ chính: giấy tờ xuất trình để đối chiếu và giấy tờ nộp để lưu hồ sơ.

Giấy tờ xuất trình

• Hộ chiếu hoặc Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân, hoặc các giấy tờ khác có dán ảnh và thông tin cá nhân còn giá trị sử dụng để chứng minh nhân thân.
• Giấy tờ chứng minh nơi cư trú để xác định thẩm quyền (nếu cần thiết).

Giấy tờ phải nộp

Theo hướng dẫn tại Thông tư 04/2024/TT-BTP, hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con (theo mẫu quy định).
• Bản sao Giấy khai sinh của người con (nếu đã đăng ký khai sinh).
• Chứng cứ chứng minh quan hệ: Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định (kết quả xét nghiệm ADN) hoặc văn bản xác nhận quan hệ cha - con, mẹ - con của cơ quan có thẩm quyền.

Trong trường hợp không có chứng cứ giám định, các bên có thể lập văn bản cam đoan về mối quan hệ và phải có ít nhất hai người làm chứng.

3. Quy trình thực hiện và thời gian chờ đợi

Hiện nay, người dân có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công nếu cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho phép.

Thời hạn giải quyết: Thông thường là 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trong trường hợp cần phải xác minh thêm (ví dụ: xác minh tính xác thực của giấy tờ nước ngoài), thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 15 ngày làm việc.

4. Những lưu ý đặc biệt về yếu tố nước ngoài

Một trong những rào cản lớn nhất là việc Hợp pháp hóa lãnh sự. Các giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt, trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Ngoài ra, điều kiện tiên quyết để thực hiện thủ tục này là cả bên nhận và bên được nhận đều phải còn sống và việc nhận cha, mẹ, con không có tranh chấp. Nếu có tranh chấp, vụ việc sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Hộ tịch 2014 sẽ giúp các gia đình đa quốc tịch bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách tốt nhất.