Trong bối cảnh thị trường bất động sản ngày càng phức tạp, việc mua nhầm đất đang có tranh chấp không chỉ khiến người mua rơi vào cảnh "tiền mất tật mang" mà còn dẫn đến những chuỗi ngày kiện tụng kéo dài mệt mỏi. Đặc biệt, kể từ ngày 01/08/2024, khi Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực, các quy định về đăng ký và cung cấp thông tin đất đai đã có những điều chỉnh quan trọng nhằm minh bạch hóa thị trường.

1. 04 phương thức kiểm tra đất có tranh chấp hiệu quả nhất

Để xác định một thửa đất có đang nằm trong vòng xoáy tranh chấp hay không, người dân không nên chỉ tin vào lời hứa hẹn của bên bán mà cần chủ động thực hiện các bước kiểm tra sau:

• Cách 1: Liên hệ trực tiếp với UBND cấp xã: Đây là nơi tiếp nhận và hòa giải các tranh chấp đất đai tại địa phương. Bạn có thể gặp công chức địa chính xã, phường để hỏi về việc có ai đang gửi đơn giải quyết tranh chấp hay không. Thực tế, có nhiều trường hợp tranh chấp đã phát sinh nhưng chưa gửi đơn chính thức, việc hỏi thăm cán bộ địa phương sẽ giúp bạn nắm bắt được tình hình thực tế.
• Cách 2: "Vi hành" hỏi thăm hàng xóm xung quanh: Những người sử dụng đất liền kề thường là nguồn tin sống động nhất. Họ biết rõ ranh giới thửa đất có đang bị lấn chiếm hay có mâu thuẫn gì về lối đi, tường rào hay không.
• Cách 3: Tra cứu tại cơ quan thi hành án dân sự: Một thửa đất có thể là tài sản đang bị kê biên để thi hành bản án giải quyết tranh chấp. Việc liên hệ với cơ quan thi hành án sẽ giúp bạn biết được thửa đất có liên quan đến nghĩa vụ tài chính hay các quyết định cưỡng chế nào không.
• Cách 4: Xin trích lục thông tin tại Văn phòng đăng ký đất đai: Đây là cách chính xác và có giá trị pháp lý cao nhất. Thông qua hệ thống dữ liệu đất đai quốc gia, bạn sẽ biết được tình trạng ngăn chặn giao dịch, thế chấp ngân hàng hoặc các tranh chấp đã được ghi nhận chính thức.

2. Quy trình thủ tục kiểm tra thông tin đất đai theo Nghị định 101/2024/NĐ-CP

Theo quy định tại Điều 59 và Điều 60 của Nghị định 101/2024/NĐ-CP, trình tự yêu cầu cung cấp dữ liệu đất đai được thực hiện như sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp phiếu yêu cầu

Người dân sử dụng Mẫu số 13/ĐK ban hành kèm theo Nghị định 101/2024/NĐ-CP. Trong phiếu này, bạn cần tích chọn rõ mục thông tin cần cung cấp là "Tình trạng tranh chấp đất đai".

Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Bạn có thể nộp phiếu yêu cầu tại:

• Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính (Một cửa).
• Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai nơi có đất.

Bước 3: Tiếp nhận và xử lý yêu cầu

Cơ quan tiếp nhận sẽ kiểm tra tính hợp lệ của phiếu yêu cầu. Nếu hợp lệ, họ sẽ thông báo mức phí phải nộp. Trong trường hợp từ chối cung cấp thông tin (do nội dung không rõ ràng hoặc mục đích không phù hợp), cơ quan phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do trong vòng 02 ngày làm việc.

Bước 4: Trả kết quả

Thời hạn trả kết quả rất nhanh chóng:

• Nếu dữ liệu có sẵn: Cung cấp ngay trong ngày làm việc (nếu nhận yêu cầu trước 15 giờ).
• Nếu cần tìm kiếm, tổng hợp: Chậm nhất là 03 ngày làm việc. Trường hợp phức tạp cần lấy ý kiến các bên thì có thể gia hạn nhưng không quá 15 ngày làm việc.

3. Chi phí kiểm tra đất có tranh chấp tại một số địa phương

Mức phí này không cố định trên toàn quốc mà do Hội đồng nhân dân các tỉnh, thành phố quy định. Dưới đây là mức tham khảo tại một số thành phố lớn:

• Tại Hà Nội: Theo Nghị quyết 06/2020/NQ-HĐND, mức thu đối với hộ gia đình, cá nhân là 150.000 đồng/hồ sơ/lần.
• Tại TP. Hồ Chí Minh: Theo Quyết định 52/2016/QĐ-UBND, mức thu là 200.000 đồng/hồ sơ. Đáng chú ý, người cao tuổi, người khuyết tật và người có công được miễn phí này.
• Tại Cần Thơ: Mức thu cơ bản là 20.000 đồng/trang tài liệu.

Việc nắm vững các cách kiểm tra đất có tranh chấp là lá chắn bảo vệ tài sản của bạn trước những rủi ro pháp lý tiềm ẩn. Đừng ngần ngại thực hiện các thủ tục hành chính chính quy để đảm bảo mọi giao dịch bất động sản đều diễn ra an toàn và đúng pháp luật.