Việc xử lý nợ xấu luôn là bài toán đau đầu giữa tổ chức tín dụng và khách hàng vay vốn. Để bảo vệ quyền lợi an sinh tối thiểu của người dân, Chính phủ đã ban hành Nghị định 304/2025/NĐ-CP với những quy định mang tính bước ngoặt về điều kiện thu giữ tài sản bảo đảm.

Thế nào là "chỗ ở duy nhất" và "công cụ lao động chủ yếu"?

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 3 Nghị định 304/2025/NĐ-CP là việc định nghĩa rõ ràng các loại tài sản đặc thù này. Cụ thể:

• Chỗ ở duy nhất: Là nơi ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của bên bảo đảm, nơi họ đăng ký thường trú hoặc tạm trú và quan trọng nhất là nếu bị thu giữ, họ sẽ không còn nơi ở nào khác.
• Công cụ lao động duy nhất: Là các động sản dùng làm phương tiện sinh sống chủ yếu. Giá trị của chúng không được vượt quá 24 tháng lương tối thiểu vùng tại nơi bên bảo đảm sinh sống.

Điều kiện để ngân hàng được phép thu giữ tài sản

Không phải cứ nợ xấu là ngân hàng có thể "siết" nhà hay máy móc sản xuất. Theo Điều 4 Nghị định 304/2025/NĐ-CP, việc thu giữ chỉ được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện khắt khe:

"Trường hợp thu giữ chỗ ở duy nhất, bên nhận bảo đảm phải trích một khoản tiền cho bên bảo đảm bằng 12 tháng lương tính theo mức lương tối thiểu theo vùng nơi bên bảo đảm đang thực tế sinh sống."

Đối với công cụ lao động chủ yếu không hình thành từ vốn vay, ngân hàng cũng phải trích lại một khoản tiền tương đương 06 tháng lương tối thiểu vùng để hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống sau khi mất phương tiện sinh kế.

Quy trình công khai và minh bạch

Bên cạnh các điều kiện về tài chính, các tổ chức tín dụng còn phải đảm bảo tính pháp lý và công khai:

• Hợp đồng bảo đảm phải có thỏa thuận về quyền thu giữ.
• Biện pháp bảo đảm đã có hiệu lực đối kháng với bên thứ ba.
• Tài sản không đang trong tình trạng tranh chấp, kê biên hoặc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
• Phải công khai thông tin về thời gian, địa điểm và lý do thu giữ trước khi thực hiện.

Quy định mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra sự cân bằng hơn trong quan hệ tín dụng, vừa giúp ngân hàng đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu, vừa đảm bảo an sinh xã hội cho những đối tượng yếu thế trong xã hội.