Trong hoạt động kinh doanh, các chương trình khuyến mại là đòn bẩy quan trọng để thúc đẩy doanh số. Tuy nhiên, không ít kế toán và chủ doanh nghiệp vẫn lúng túng trong việc lập hóa đơn hàng khuyến mại sao cho đúng quy định của pháp luật thuế và thương mại hiện hành. Việc hiểu sai hoặc thực hiện thiếu bước có thể dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính không đáng có.

1. Quy định về lập hóa đơn đối với hàng hóa, dịch vụ khuyến mại

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn để giao cho người mua. Quy định này áp dụng cho cả các trường hợp hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu.

Cụ thể, căn cứ vào khoản 5 Điều 7 Thông tư 219/2013/TT-BTC, giá tính thuế đối với hàng khuyến mại được xác định như sau:

"Đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại theo quy định của pháp luật về thương mại, giá tính thuế được xác định bằng không (0); trường hợp hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại nhưng không thực hiện theo quy định của pháp luật về thương mại thì phải kê khai, tính nộp thuế như hàng hóa, dịch vụ dùng để tiêu dùng nội bộ, biếu, tặng, cho."

2. Điều kiện để được hưởng mức thuế suất bằng không (0)

Để các sản phẩm khuyến mại được tính với mức thuế bằng 0, doanh nghiệp cần đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Nghị định 81/2018/NĐ-CP. Hai nguyên tắc cốt lõi bao gồm:

• Thông báo/Đăng ký hoạt động khuyến mại: Doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký chương trình khuyến mại với Sở Công thương (hoặc Bộ Công thương tùy quy mô) theo đúng trình tự pháp luật. Nếu không thực hiện bước này, hàng hóa đó sẽ bị coi là hàng biếu tặng và phải chịu thuế GTGT như hàng bán thông thường.
• Cách ghi trên hóa đơn: Trên hóa đơn điện tử, người bán phải ghi đầy đủ tên, số lượng hàng hóa. Tại dòng đơn giá và thành tiền, ghi rõ là hàng khuyến mại không thu tiền và giá tính thuế bằng 0.

3. Hướng dẫn chi tiết cách lập hóa đơn cho từng hình thức khuyến mại

Tùy vào hình thức khuyến mại mà doanh nghiệp áp dụng, cách thức lập hóa đơn sẽ có những điểm khác biệt nhất định:

3.1. Tặng hàng hóa, cung ứng dịch vụ không thu tiền

Đây là hình thức phổ biến nhất (ví dụ: mua 1 tặng 1). Trong trường hợp này, doanh nghiệp lập hóa đơn riêng cho hàng tặng hoặc ghi chung trên cùng một hóa đơn với hàng bán. Dòng hàng tặng phải ghi rõ "Hàng khuyến mại không thu tiền" và đơn giá bằng 0.

3.2. Giảm giá trực tiếp trên sản phẩm

Đối với hình thức bán hàng với giá thấp hơn giá bán trước đó, giá tính thuế GTGT là giá bán đã giảm áp dụng trong thời gian khuyến mại đã đăng ký. Trên hóa đơn, doanh nghiệp ghi giá bán là giá đã giảm.

3.3. Tặng phiếu mua hàng (Voucher)

Khi tặng phiếu mua hàng hoặc phiếu sử dụng dịch vụ, doanh nghiệp không phải kê khai, tính thuế GTGT đối với các phiếu này tại thời điểm tặng. Thuế GTGT sẽ được tính khi khách hàng sử dụng phiếu để mua hàng hóa, dịch vụ thực tế.

4. Những sai lầm thường gặp và lời khuyên pháp lý

Nhiều doanh nghiệp thường mắc sai lầm khi cho rằng cứ là hàng khuyến mại thì mặc nhiên không phải nộp thuế. Thực tế, nếu cơ quan thuế kiểm tra và phát hiện chương trình khuyến mại chưa được thông báo với cơ quan quản lý thương mại, toàn bộ số hàng đó sẽ bị quy đổi thành hàng biếu tặng và truy thu thuế GTGT dựa trên giá thị trường.

Lời khuyên: Trước khi triển khai bất kỳ chương trình ưu đãi nào, bộ phận kế toán cần phối hợp chặt chẽ với bộ phận kinh doanh để kiểm tra hồ sơ pháp lý của chương trình. Việc lưu trữ đầy đủ bằng chứng về việc thông báo khuyến mại và hóa đơn chứng từ tương ứng là "lá chắn" vững chắc nhất cho doanh nghiệp trước các kỳ thanh tra thuế.