Trong các giao dịch mua bán tài sản có giá trị lớn như nhà đất hay xe cộ, câu hỏi "tiền trao cháo múc" vào thời điểm nào luôn là nỗi trăn trở của cả bên bán lẫn bên mua. Người mua thì sợ chuyển tiền xong bên bán không ký giấy, người bán lại lo ký xong bên mua "quỵt" tiền. Vậy, việc công chứng xong mới chuyển tiền có thực sự là giải pháp tối ưu?

Quyền thỏa thuận của các bên theo quy định pháp luật hiện hành

Về nguyên tắc, pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng quyền tự do thỏa thuận của các bên trong giao dịch dân sự. Theo quy định tại Điều 280 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ trả tiền phải được thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn, địa điểm và phương thức đã thỏa thuận.

"1. Nghĩa vụ trả tiền phải được thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn, đúng địa điểm và phương thức đã thỏa thuận."

Đặc biệt, đối với lĩnh vực bất động sản, Điều 47 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 cũng nhấn mạnh rằng giá giao dịch do các bên thỏa thuận và ghi rõ trong hợp đồng. Như vậy, việc các bên quyết định công chứng xong mới chuyển tiền hoàn toàn hợp pháp nếu được sự đồng thuận của cả hai phía.

Công chứng xong mới chuyển tiền: An toàn hay rủi ro tiềm ẩn?

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần cầm trên tay bản hợp đồng đã có dấu đỏ của công chứng viên là tài sản đã thuộc về mình. Tuy nhiên, thực tế lại phức tạp hơn thế nhiều. Dưới đây là những góc nhìn đa chiều về phương thức này:

1. Khi nào phương thức này được coi là an toàn?

Phương thức này thường phát huy hiệu quả khi các bên có mối quan hệ thân thiết, tin tưởng lẫn nhau. Việc thanh toán sau khi công chứng giúp bên mua yên tâm rằng bên bán đã cam kết chuyển nhượng tài sản về mặt pháp lý tại văn phòng công chứng.

2. Những rủi ro "chết người" cần cảnh giác

Nếu gặp phải đối tác không trung thực, việc công chứng xong mới chuyển tiền có thể biến thành một cái bẫy. Theo quy định về đăng ký biến động tại Luật Đất đai 2024, việc chuyển nhượng chỉ thực sự hoàn tất khi được đăng ký vào sổ địa chính.

• Rủi ro cho bên bán: Sau khi ký công chứng, nếu bên mua không chuyển tiền hoặc chỉ chuyển một phần rồi biến mất, bên bán sẽ gặp khó khăn cực lớn trong việc hủy hợp đồng vì tài sản lúc này đã ở trạng thái "đang giao dịch".
• Rủi ro cho bên mua: Ngay cả khi đã công chứng, nếu tài sản bị ngăn chặn do một nghĩa vụ pháp lý khác của bên bán phát sinh ngay sau đó, bên mua vẫn có nguy cơ không thể sang tên dù đã thanh toán đủ tiền.

Giải pháp tối ưu để giao dịch "thuận buồm xuôi gió"

Để đảm bảo quyền lợi cho cả hai bên, các chuyên gia pháp lý khuyên bạn nên áp dụng các biện pháp sau:

Thứ nhất: Chia đợt thanh toán khoa học. Thông thường, giao dịch nên chia làm 3 đợt: Đặt cọc; Thanh toán phần lớn (khoảng 90-95%) ngay khi ký công chứng; và Thanh toán phần còn lại sau khi nhận kết quả sang tên sổ đỏ.

Thứ hai: Sử dụng dịch vụ thanh toán qua ngân hàng. Đây là cách an toàn nhất hiện nay. Bên mua nộp tiền vào một tài khoản phong tỏa tại ngân hàng. Ngân hàng sẽ chỉ giải tỏa số tiền này cho bên bán khi các bên xuất trình được hợp đồng công chứng hoặc giấy hẹn trả kết quả sang tên từ cơ quan tài nguyên môi trường.

Thứ ba: Quy định rõ trách nhiệm trong hợp đồng. Đừng quên ghi chi tiết các điều khoản về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại. Nếu một bên không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán hoặc bàn giao giấy tờ, bên kia có quyền khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Tóm lại, việc công chứng xong mới chuyển tiền là một lựa chọn, nhưng không phải là tấm bùa hộ mệnh vạn năng. Hãy luôn tỉnh táo, kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của tài sản và lựa chọn phương thức thanh toán thông minh để tránh những tranh chấp không đáng có.