Trong cuộc sống hàng ngày, những mâu thuẫn bộc phát đôi khi dẫn đến những hành vi thiếu kiềm chế như đập phá, làm hư hỏng đồ đạc của người khác. Nhiều người lầm tưởng rằng nếu giá trị tài sản bị thiệt hại nhỏ (dưới 2 triệu đồng) thì chỉ bị phạt hành chính nhẹ nhàng. Tuy nhiên, ranh giới giữa xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp này mong manh hơn bạn tưởng.

Hủy hoại tài sản dưới 2 triệu đồng: Khi nào 'vướng' vòng lao lý?

Theo quy định chung, cấu thành định lượng để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội danh này thường là từ 2 triệu đồng trở lên. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam cũng dự liệu những tình huống đặc thù mà tính chất nguy hiểm của hành vi không chỉ nằm ở giá trị vật chất.

Cụ thể, căn cứ tại khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015, người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá dưới 2 triệu đồng vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Tái phạm hành chính: Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này mà còn vi phạm.
• Tiền án chưa xóa: Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
• Ảnh hưởng an ninh trật tự: Hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội tại địa phương.
• Nguồn sống duy nhất: Tài sản bị phá hoại là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ (ví dụ: chiếc xe máy cũ dùng để chạy xe ôm, công cụ sản xuất duy nhất...).
• Giá trị tinh thần đặc biệt: Tài sản là di vật, cổ vật có giá trị lịch sử, văn hóa.

"1. Người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm..."

Các khung hình phạt đối với Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

Tùy vào mức độ thiệt hại và tính chất nghiêm trọng của hành vi, người phạm tội có thể đối mặt với các khung hình phạt khác nhau được quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015:

Khung 1: Phạt tù đến 3 năm

Áp dụng cho các trường hợp gây thiệt hại từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng kèm điều kiện đặc biệt nêu trên. Hình phạt có thể là phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Khung 2: Phạt tù từ 2 năm đến 7 năm

Nếu hành vi có các tình tiết tăng nặng như: Có tổ chức; Dùng chất nguy hiểm về cháy, nổ; Gây thiệt hại tài sản trị giá từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng; Để che giấu tội phạm khác hoặc vì lý do công vụ của người bị hại.

Khung 3 và Khung 4: Hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù

Khi giá trị tài sản bị thiệt hại từ 200 triệu đồng trở lên, mức án sẽ tăng rất nặng. Đặc biệt, nếu gây thiệt hại cho tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.

Xử phạt hành chính nếu chưa đến mức truy cứu hình sự

Trong trường hợp hành vi phá hoại tài sản chưa đủ các yếu tố cấu thành tội phạm hình sự (giá trị dưới 2 triệu và không thuộc các trường hợp đặc biệt), người vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính.

Cụ thể, tại điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

Lời khuyên pháp lý: Mọi hành vi xâm phạm tài sản của người khác đều bị pháp luật nghiêm trị. Thay vì giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực hay đập phá, người dân nên tìm đến các cơ quan chức năng hoặc hòa giải viên để giải quyết tranh chấp một cách văn minh, tránh để lại những hệ lụy đáng tiếc cho bản thân và gia đình.