Trong kỷ nguyên chuyển đổi số báo chí, hình thức đồ họa thông tin (Infographic) đã trở thành một trong những vũ khí nội dung sắc bén của các cơ quan báo chí in và điện tử nhằm chuyển tải lượng lớn dữ liệu khô khan thành những câu chuyện hình ảnh trực quan, sinh động. Tuy nhiên, việc hạch toán chi phí sản xuất, lập dự toán ngân sách và thanh quyết toán dịch vụ sự nghiệp công đối với thể loại đồ họa đặc thù này từ lâu vẫn là bài toán khiến không ít kế toán và lãnh đạo tòa soạn phải đau đầu. Liệu một tác phẩm đồ họa chuyển thể từ bài báo sẵn có và một Infographic được kỳ công nghiên cứu, xây dựng mới hoàn toàn sẽ được áp dụng định mức kinh tế - kỹ thuật ra sao?

Để tháo gỡ vướng mắc trên, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL (chính thức có hiệu lực từ ngày 21/09/2026, thay thế Thông tư 18/2021/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông). Văn bản này đã thiết lập hành lang pháp lý minh bạch, phân định rạch ròi hệ số hao phí định mức giữa các trường hợp chế bản đồ họa thông tin.

Nhận diện bản chất pháp lý của tác phẩm Infographic trên báo chí

Trước khi đi sâu vào các con số định mức chi tiết, các nhà quản lý và phóng viên cần nắm vững định nghĩa chuẩn mực của loại hình này. Căn cứ theo quy định tại khoản 30 Điều 2 Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL, Infographic trên báo chí in và báo chí điện tử được xác định rõ:

“Infographic trên báo chí in, báo chí điện tử là tác phẩm báo chí, dùng yếu tố đồ họa làm ngôn ngữ chính, kết hợp với thông tin ngắn gọn, hình ảnh hoặc nhiều dạng thức khác để thể hiện chi tiết, ngắn gọn và trực quan các sự kiện, vấn đề.”

Quy chuẩn này khẳng định vị thế của Infographic không đơn thuần chỉ là một bức hình vẽ minh họa bổ trợ, mà chính là một tác phẩm báo chí độc lập hoàn chỉnh theo quy định của Luật Báo chí 2016. Ngôn ngữ đồ họa ở đây đóng vai trò dẫn dắt cấu trúc truyền tin, đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ từ tư duy biên tập nội dung, chọn lọc số liệu cho tới kỹ năng đồ họa mỹ thuật số.

Cách tính định mức: Tác phẩm làm từ bài báo đã có khác gì Infographic xây dựng mới?

Một câu hỏi thực tiễn thường trực tại các bộ phận sản xuất nội dung: Khi phóng viên đồ họa lấy số liệu từ một bài phóng sự điều tra hoặc bài phân tích đã đăng tải để vẽ lại thành Infographic thì có được tính mức thù lao tương đương tác phẩm mới tinh khôi hay không?

Câu trả lời đã được phân hóa rất mạch lạc tại mục 8 phần I Chương I Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL. Định mức kinh tế - kỹ thuật được áp dụng theo hai khung hệ số trần riêng biệt:

• Trường hợp 1: Infographic thể hiện trên cơ sở tư liệu, bài báo đã có: Tổng định mức hao phí về nhân công, máy móc, thiết bị và vật liệu sử dụng không vượt quá 0,3 lần tổng định mức của tác phẩm cùng thể loại. Điều này rất hợp lý bởi công đoạn tìm kiếm tư liệu, điều tra thông tin, phỏng vấn nhân chứng hay xây dựng khung ý tưởng ban đầu đã được tính định mức ở tác phẩm trước đó; người thực hiện Infographic lúc này chủ yếu tập trung vào khâu tinh gọn văn bản và thiết kế bố cục đồ họa.
• Trường hợp 2: Infographic xây dựng, thể hiện tác phẩm mới hoàn toàn: Tổng định mức hao phí về nhân công, máy móc, thiết bị và vật liệu sử dụng không vượt quá 1,3 lần tổng định mức của thể loại tác phẩm. Mức trần 1,3 lần này bù đắp xứng đáng cho công sức khảo sát hiện trường, thu thập dữ liệu thô, tổng hợp, xác minh số liệu, viết lời thoại chú dẫn và sáng tạo bộ nhận diện đồ họa độc quyền từ con số 0.

Việc khống chế mức trần tỷ lệ này giúp các đơn vị sự nghiệp công lập kiểm soát chặt chẽ dự toán ngân sách Nhà nước, ngăn ngừa tình trạng kê khống chi phí hoặc thanh toán trùng lặp cho cùng một khối lượng công việc thông tin.

Ba cấu phần cốt lõi trong tổng định mức hao phí Infographic

Để cấu thành nên giá dịch vụ sự nghiệp công, theo quy định tại Điều 4 Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL, định mức kinh tế - kỹ thuật của một tác phẩm báo chí bao gồm ba nhóm chỉ tiêu hao phí vật chất và con người như sau:

1. Hao phí về nhân công trực tiếp

Phản ánh quỹ thời gian lao động trực tiếp cần thiết của các ngạch bậc, chức danh lao động bình quân tham gia vào quy trình sáng tạo tác phẩm. Mức hao phí được lượng hóa bằng đơn vị "công", trong đó mỗi công tương đương với 01 ngày làm việc tiêu chuẩn (8 giờ) của người lao động theo quy định pháp luật. Đối với sản xuất Infographic, các chức danh này thường gồm biên tập viên, nhà thiết kế mỹ thuật, lập trình viên đồ họa tương tác và kỹ sư dữ liệu.

2. Hao phí về máy móc, trang thiết bị

Là tổng thời gian khai thác, vận hành các hệ thống trang thiết bị chuyên dụng phục vụ quy trình chế bản đồ họa (như máy trạm đồ họa hiệu năng cao, màn hình chuẩn màu chuyên dụng, bảng vẽ điện tử, thiết bị số hóa ảnh...). Đơn vị tính được đo lường bằng "ca máy", mỗi ca tương ứng tròn 8 giờ làm việc liên tục.

3. Hao phí về vật liệu sử dụng

Bao gồm số lượng, định mức cụ thể của các chủng loại vật tư, thiết bị tiêu hao phục vụ trực tiếp quá trình sản xuất (như đĩa lưu trữ, linh kiện lưu trữ di động, giấy can, mực in phục vụ thẩm duyệt bản bông đối với báo in hoặc dung lượng lưu trữ đám mây phục vụ xuất bản điện tử).

Những chi phí nào chưa nằm trong định mức khi xây dựng phương án giá?

Nhiều kế toán trưởng băn khoăn liệu định mức kinh tế - kỹ thuật tại văn bản nêu trên có phải là toàn bộ chi phí để sản xuất và phát hành Infographic hay không? Câu trả lời dứt khoát là không. Căn cứ theo khoản 4 Điều 3 Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL, định mức ban hành chưa bao gồm các khoản chi phí sau:

• Chi phí công tác phí, tiền vé tàu xe, lưu trú của ê-kíp sản xuất khi đi tác nghiệp ngoại cảnh;
• Chi phí nghiệp vụ chuyên môn: mua quyền khai thác bản quyền hình ảnh, dữ liệu thống kê chuyên sâu; bồi dưỡng chuyên gia phản biện dữ liệu, khách mời phân tích;
• Chi phí phát hành báo in (đối với Infographic in trên trang báo giấy);
• Chi phí thuê máy chủ, hạ tầng công nghệ thông tin, bản quyền phần mềm thiết kế đồ họa chuyên nghiệp và bản quyền hệ thống quản trị nội dung (CMS);
• Chi phí bộ phận lao động gián tiếp (hành chính, bảo vệ, văn thư);
• Chi phí quản lý chung của cơ quan báo chí và các chi phí hợp lý, hợp lệ khác theo luật định.

Khi xây dựng phương án giá dịch vụ sự nghiệp công để trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ, cơ quan báo chí được quyền tổng hợp và bổ sung các khoản chi thực tế nêu trên theo đúng chuẩn mực tài chính hiện hành.

Nguyên tắc chống chi trả trùng lặp khi tác phẩm dùng cho nhiều nền tảng

Trong bối cảnh truyền thông hội tụ, một đồ họa Infographic sau khi hoàn thiện trên báo điện tử thường được tận dụng để in trên báo giấy, cắt lát đăng tải trên mạng xã hội (Facebook, Zalo) hoặc chuyển thể thành video ngắn trên TikTok. Để bảo đảm kỷ luật ngân sách, khoản 6 Điều 3 Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL đã đặt ra quy tắc khắt khe:

Đối với cơ quan báo chí có nhiều loại hình, sản phẩm báo chí: Tác phẩm báo chí được sử dụng cho nhiều loại hình, sản phẩm hoặc phân phối trên nền tảng mạng xã hội thì chỉ được áp dụng duy nhất 01 lần định mức cho công tác xây dựng bản thảo. Các hình thức còn lại chỉ được nghiệm thu và tính định mức đối với phần khối lượng công việc thực tế phát sinh (như chỉnh sửa kích thước tỷ lệ ảnh, tối ưu hóa giao diện di động).

Đồng thời, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và bộ ngành chủ quản sẽ căn cứ vào nguồn lực ngân sách thực tế và quy trình tác nghiệp của đơn vị để ban hành định mức cụ thể tương thích, bảo đảm tính tự chủ tài chính vững chắc theo đúng tinh thần cải cách dịch vụ công hiện nay.