Sự ra đời của Luật Đất đai 2024 đã đánh dấu một bước tiến lớn trong việc thu hút nguồn lực từ kiều bào. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất chính là việc bình đẳng hóa quyền tiếp cận đất đai giữa công dân Việt Nam trong nước và công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Phân biệt đối tượng: Ai được hưởng quyền lợi mới?

Để hiểu rõ về quyền lợi của mình, trước hết kiều bào cần xác định mình thuộc nhóm đối tượng nào theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008. Cụ thể, người Việt Nam định cư ở nước ngoài bao gồm:

• Công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài: Những người vẫn giữ quốc tịch Việt Nam.
• Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài: Những người từng có quốc tịch Việt Nam nhưng nay đã thôi quốc tịch và đang cư trú tại nước ngoài.

Điểm mới đột phá nằm ở chỗ, theo khoản 3 Điều 4 Luật Đất đai 2024, công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài giờ đây có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ về sử dụng đất như cá nhân trong nước. Điều này đồng nghĩa với việc họ có thể trực tiếp tham gia các giao dịch bất động sản, đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) mà không còn phải nhờ người thân đứng tên hộ như trước đây.

Quyền lợi cụ thể của Việt kiều theo quy định mới

Trước đây, theo điểm đ khoản 1 Điều 169 Luật Đất đai 2013, quyền mua đất của Việt kiều bị giới hạn khá chặt chẽ. Tuy nhiên, từ ngày 01/8/2024, những rào cản này đã dần được gỡ bỏ:

"Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam được mua, thuê mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở, nhận quyền sử dụng đất ở trong dự án phát triển nhà ở; nhận thừa kế quyền sử dụng đất ở và các loại đất khác trong cùng thửa đất có nhà ở..."

Bên cạnh đó, khoản c Điều 28 Luật Đất đai 2024 cũng cho phép người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao để thực hiện các dự án đầu tư.

Điều kiện và thủ tục để Việt kiều sở hữu nhà đất

Để có thể thực hiện quyền sở hữu nhà đất tại Việt Nam, kiều bào cần tuân thủ các điều kiện quy định tại Điều 8 Luật Nhà ở 2023 và hướng dẫn tại Điều 3 Nghị định 95/2024/NĐ-CP:

1. Chứng minh đối tượng sở hữu

• Phải được phép nhập cảnh vào Việt Nam hợp pháp.
• Có hộ chiếu nước ngoài hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế còn hiệu lực.
• Có giấy tờ xác nhận là người gốc Việt Nam theo quy định của pháp luật.

2. Giấy tờ chứng minh điều kiện

• Đối với công dân Việt Nam: Cần có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị và có dấu kiểm chứng nhập cảnh của cơ quan quản lý xuất nhập khẩu tại thời điểm tạo lập nhà ở.
• Đối với người gốc Việt Nam: Cần có hộ chiếu nước ngoài còn giá trị, có dấu nhập cảnh hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế có đóng dấu kiểm chứng nhập cảnh tại thời điểm ký kết giao dịch.

Lời khuyên từ chuyên gia: Mặc dù luật đã mở rộng quyền lợi, nhưng các giao dịch bất động sản luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Kiều bào nên tìm hiểu kỹ quy hoạch tại địa phương và thực hiện các thủ tục công chứng, chứng thực đầy đủ để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.