Trong lộ trình cải cách chính sách cán bộ, công chức, viên chức, vấn đề nghỉ hưu luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt. Đặc biệt, từ năm 2021, khi Bộ luật Lao động 2019 chính thức có hiệu lực với những thay đổi về tuổi nghỉ hưu, các quy định về việc lùi thời điểm nghỉ hưu cho viên chức cũng được cụ thể hóa rõ ràng hơn nhằm đảm bảo quyền lợi tối đa cho người lao động trong những tình huống đặc biệt.

1. Thời điểm nghỉ hưu của viên chức được xác định thế nào?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 46 Luật Viên chức 2010, viên chức được hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật về lao động và pháp luật về bảo hiểm xã hội. Cụ thể hơn, Điều 59 Nghị định 115/2020/NĐ-CP đã làm rõ cách xác định thời điểm này.

Thông thường, thời điểm nghỉ hưu là ngày 01 của tháng liền kề sau tháng viên chức đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định. Tuy nhiên, nếu trong hồ sơ của viên chức không ghi rõ ngày, tháng sinh (chỉ có năm sinh) thì thực hiện theo quy tắc:

• Nếu chỉ có năm sinh: Lấy ngày 01 tháng 01 của năm sinh làm căn cứ.
• Nếu có tháng sinh nhưng không có ngày sinh: Lấy ngày 01 của tháng sinh làm căn cứ.

2. Các trường hợp viên chức được lùi thời điểm nghỉ hưu

Pháp luật hiện hành cho phép lùi thời điểm nghỉ hưu trong một số trường hợp đặc biệt nhằm tạo điều kiện cho viên chức giải quyết các vấn đề cá nhân hoặc sức khỏe. Theo khoản 2 Điều 59 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, các trường hợp và thời gian lùi cụ thể như sau:

Trường hợp lùi không quá 01 tháng

Viên chức được lùi thời điểm nghỉ hưu tối đa 01 tháng nếu rơi vào một trong các tình huống:

• Thời điểm nghỉ hưu trùng với ngày nghỉ Tết Nguyên đán.
• Có vợ hoặc chồng, bố, mẹ (của cả vợ và chồng), con từ trần.
• Bản thân hoặc gia đình bị thiệt hại nặng nề do thiên tai, địch họa, hỏa hoạn.
• Viên chức bị Tòa án tuyên bố mất tích.

Trường hợp lùi không quá 03 tháng

Áp dụng đối với viên chức bị bệnh nặng hoặc gặp tai nạn rủi ro, có giấy xác nhận của bệnh viện hoặc cơ quan y tế có thẩm quyền.

Trường hợp lùi không quá 06 tháng

Đây là mức lùi tối đa, áp dụng cho viên chức đang điều trị bệnh thuộc Danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày do Bộ Y tế quy định (ví dụ các bệnh ung thư, lao phổi nặng...), có giấy xác nhận từ bệnh viện.

Lưu ý quan trọng: Nếu viên chức thuộc nhiều trường hợp được lùi thời điểm nghỉ hưu nêu trên thì chỉ được thực hiện lùi nghỉ hưu với thời gian của trường hợp có thời gian lùi nhiều nhất.

3. Quyền lựa chọn của viên chức và thủ tục hành chính

Việc lùi thời điểm nghỉ hưu không phải là quy định bắt buộc áp đặt. Nếu viên chức thuộc các trường hợp nêu trên nhưng không có nguyện vọng lùi, người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập vẫn sẽ giải quyết cho viên chức nghỉ hưu đúng thời điểm quy định.

Về quy trình thông báo và quyết định:

• Trước 06 tháng: Cơ quan quản lý phải thông báo bằng văn bản về thời điểm nghỉ hưu cho viên chức.
• Trước 03 tháng: Cơ quan phải ra quyết định nghỉ hưu chính thức.

4. Chế độ lương hưu áp dụng từ năm 2021

Khi nghỉ hưu, mức hưởng lương hưu của viên chức được tính theo Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Đối với những người bắt đầu hưởng lương hưu từ năm 2021, cách tính có sự thay đổi về số năm đóng BHXH để đạt tỷ lệ 45%:

• Đối với nam: 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH tương ứng với 19 năm đóng BHXH (tăng 01 năm so với năm 2020). Sau đó, cứ mỗi năm tính thêm 2%, tối đa bằng 75%.
• Đối với nữ: 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH tương ứng với 15 năm đóng BHXH. Sau đó, cứ mỗi năm tính thêm 2%, tối đa bằng 75%.

Việc nắm rõ các quy định về lùi thời điểm nghỉ hưu không chỉ giúp viên chức chủ động trong việc sắp xếp công việc, bàn giao tài liệu (ít nhất trước 03 ngày làm việc tính đến thời điểm nghỉ hưu) mà còn đảm bảo các quyền lợi về bảo hiểm xã hội được thực thi chính xác nhất trong bối cảnh các quy định về tuổi hưu đang có sự điều chỉnh theo lộ trình mới.