Trong bối cảnh kinh tế xã hội năm 2021, nhu cầu tiêu dùng của người dân tăng cao dẫn đến sự bùng nổ của các sản phẩm vay trả góp. Từ việc mua điện thoại, xe máy đến sửa chữa nhà cửa, vay trả góp đã trở thành một phần không thể thiếu. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi đó là những quy định pháp lý chặt chẽ mà nếu không tìm hiểu kỹ, người vay có thể phải đối mặt với những rủi ro tài chính nghiêm trọng.

Vay trả góp là gì? Căn cứ pháp lý áp dụng

Khái niệm vay trả góp được quy định cụ thể tại khoản 3 Điều 3 Thông tư 43/2016/TT-NHNN. Theo đó:

Cho vay trả góp là hình thức cho vay tiêu dùng của công ty tài chính đối với khách hàng, theo đó công ty tài chính và khách hàng thỏa thuận trả nợ gốc và lãi tiền vay theo nhiều kỳ hạn.

Như vậy, đặc điểm cốt lõi của hình thức này là việc chia nhỏ nghĩa vụ tài chính (gốc và lãi) thành nhiều phần bằng nhau hoặc theo thỏa thuận để trả dần theo định kỳ (tháng, quý). Điều này giúp giảm áp lực tài chính tức thời cho người vay nhưng lại đòi hỏi một kế hoạch trả nợ dài hạn và kỷ luật.

Phân biệt các hình thức vay trả góp phổ biến hiện nay

Dựa trên quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng 2010 và các văn bản hướng dẫn, vay trả góp thường được chia thành hai loại chính:

• Vay trả góp tín chấp: Đây là hình thức vay dựa hoàn toàn vào uy tín và năng lực tài chính của người vay mà không cần tài sản đảm bảo. Hình thức này thường áp dụng cho các khoản vay tiêu dùng nhỏ lẻ tại các công ty tài chính theo Thông tư 43/2016/TT-NHNN.
• Vay trả góp thế chấp: Người vay phải dùng tài sản (như bất động sản, ô tô) để bảo đảm cho khoản vay. Hình thức này thường có lãi suất thấp hơn và hạn mức cao hơn, tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN.

5 Lưu ý 'sống còn' khi ký hợp đồng vay trả góp hàng tháng

1. Hiểu rõ cách tính lãi suất: Lãi suất phẳng và Lãi suất giảm dần

Nhiều khách hàng chỉ quan tâm đến số tiền phải trả mỗi tháng mà quên mất cách tính lãi suất. Lãi suất phẳng (tính trên dư nợ gốc ban đầu) thường tạo cảm giác thấp nhưng thực tế tổng lãi phải trả sẽ cao hơn so với lãi suất tính trên dư nợ giảm dần. Bạn cần yêu cầu nhân viên tư vấn làm rõ bảng kê chi tiết các kỳ hạn trả nợ.

2. Cảnh giác với các loại phí phạt

Theo Điều 13 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, các tổ chức tín dụng có quyền thu phí phạt vi phạm. Hai loại phí phổ biến nhất là:

• Phí trả nợ trước hạn: Thường từ 2% - 5% trên số dư nợ gốc còn lại.
• Phí phạt chậm trả: Lãi suất áp dụng đối với dư nợ gốc bị quá hạn không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn tại thời điểm chuyển quá hạn.

3. Quy định về đòi nợ và nhắc nợ

Một điểm mới quan trọng tại Thông tư 18/2019/TT-NHNN (sửa đổi Thông tư 43) là việc siết chặt hoạt động đòi nợ của các công ty tài chính. Các đơn vị này không được nhắc nợ quá 05 lần/ngày, không được đe dọa khách hàng và chỉ được nhắc nợ trong khoảng thời gian từ 7 giờ đến 21 giờ.

4. Đọc kỹ các điều khoản về bảo hiểm khoản vay

Dù pháp luật không bắt buộc, nhưng nhiều tổ chức tín dụng thường 'gợi ý' khách hàng mua bảo hiểm khoản vay. Bạn cần cân nhắc kỹ chi phí này vì nó sẽ được cộng trực tiếp vào số nợ gốc, làm tăng tổng số tiền phải trả hàng tháng.

5. Đảm bảo khả năng tài chính thực tế

Lời khuyên từ các chuyên gia tài chính là tổng số tiền trả nợ hàng tháng (bao gồm cả gốc và lãi) không nên vượt quá 30% - 40% tổng thu nhập hàng tháng của bạn. Việc vay quá khả năng chi trả sẽ dẫn đến tình trạng nợ xấu, ảnh hưởng đến điểm tín dụng trên hệ thống CIC và gây khó khăn cho các khoản vay trong tương lai.

Tóm lại, vay trả góp là một công cụ tài chính hữu ích nếu được sử dụng thông minh. Hãy luôn là người tiêu dùng thông thái bằng cách nắm vững các quy định pháp luật và đọc kỹ mọi điều khoản trước khi đặt bút ký tên.

Nếu bạn gặp vướng mắc về các điều khoản trong hợp đồng vay hoặc bị các công ty tài chính làm phiền sai quy định, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được bảo vệ quyền lợi chính đáng.