Trong bối cảnh nhu cầu mặt bằng tăng cao, nhiều hộ gia đình và cá nhân đã tự ý thực hiện việc san gạt, bồi đắp trên diện tích đất nông nghiệp của mình. Tuy nhiên, ít ai biết rằng những hành động tưởng chừng như bình thường này lại có thể bị khép vào hành vi "hủy hoại đất" và phải đối mặt với những chế tài nghiêm khắc từ cơ quan chức năng.

Hiểu đúng về hành vi san lấp đất nông nghiệp theo quy định mới

Mặc dù pháp luật hiện hành chưa đưa ra một định nghĩa riêng biệt cho cụm từ "san lấp đất", nhưng trong thực tế thi công, đây được hiểu là quá trình đào đắp để tạo ra một bề mặt bằng phẳng theo mục đích sử dụng. Điều đáng nói là nếu việc san lấp này làm thay đổi độ dốc, hạ thấp hoặc nâng cao bề mặt đất sản xuất nông nghiệp mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép, nó sẽ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật.

Theo quy định tại khoản 27 Điều 3 Luật Đất đai 2024, hủy hoại đất được định nghĩa như sau:

"Hủy hoại đất là hành vi làm biến dạng địa hình hoặc làm suy giảm chất lượng đất hoặc gây ô nhiễm đất mà làm mất hoặc giảm khả năng sử dụng đất theo mục đích đã được xác định."

Khi nào san lấp đất nông nghiệp bị coi là vi phạm pháp luật?

Không phải mọi hoạt động cải tạo đất đều bị cấm. Tuy nhiên, Điều 11 Luật Đất đai 2024 đã liệt kê hành vi hủy hoại đất vào danh sách các hành vi bị nghiêm cấm. Cụ thể hơn, khoản 2 Điều 14 Nghị định 123/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 04/10/2024) đã làm rõ các trường hợp làm biến dạng địa hình bao gồm:

• Thay đổi độ dốc bề mặt đất;
• Hạ thấp bề mặt đất;
• San lấp nâng cao hoặc hạ thấp bề mặt của đất sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản làm giảm khả năng sử dụng đất theo mục đích ban đầu.

Mức xử phạt hành chính: Có thể lên đến 150 triệu đồng

Tùy vào diện tích đất bị hủy hoại, người vi phạm sẽ phải đối mặt với các mức phạt tiền khác nhau theo quy định tại Điều 14 Nghị định 123/2024/NĐ-CP. Cụ thể:

• Diện tích dưới 0,05 héc ta: Phạt tiền từ 02 - 05 triệu đồng.
• Diện tích từ 0,05 đến dưới 0,1 héc ta: Phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng.
• Diện tích từ 0,1 đến dưới 0,5 héc ta: Phạt tiền từ 10 - 30 triệu đồng.
• Diện tích từ 0,5 đến dưới 01 héc ta: Phạt tiền từ 30 - 60 triệu đồng.
• Diện tích từ 01 héc ta trở lên: Phạt tiền từ 60 - 150 triệu đồng.

Đặc biệt, hình phạt không chỉ dừng lại ở việc nộp tiền. Người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất. Đây thường là khoản chi phí rất lớn, đôi khi còn cao hơn cả mức phạt hành chính, nhằm trả lại khả năng canh tác cho thửa đất.

Lời khuyên pháp lý cho người sử dụng đất

Để tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, trước khi tiến hành bất kỳ hoạt động san lấp hay cải tạo đất nông nghiệp quy mô lớn nào, người dân cần chủ động liên hệ với Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được hướng dẫn về thủ tục. Việc thực hiện đúng quy trình không chỉ bảo vệ quyền lợi của chính bạn mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên đất đai quốc gia một cách bền vững.