Trong những năm gần đây, trào lưu chụp ảnh check-in trên các đường ray xe lửa hay việc người dân tự ý đi bộ, băng qua đường sắt tại các lối đi tự mở đã trở thành vấn đề nhức nhối, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông cực kỳ cao. Nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra chỉ vì sự chủ quan, lơ là của một bộ phận người dân khi xem nhẹ các cảnh báo an toàn. Để siết chặt kỷ cương và bảo đảm an toàn hành lang đường sắt, Chính phủ đã ban hành các chế tài xử phạt vô cùng nghiêm khắc.

Hiện nay, các hành vi vi phạm quy tắc an toàn giao thông đường sắt được điều chỉnh và xử lý nghiêm ngặt theo quy định tại Nghị định 81/2026/NĐ-CP (chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/05/2026, thay thế cho Nghị định 100/2019/NĐ-CP). Vậy cụ thể, hành vi tự ý đi, đứng, nằm, ngồi trên đường sắt sẽ bị xử phạt bao nhiêu tiền?

Tự ý đi, đứng, nằm, ngồi trên đường sắt bị phạt đến 500.000 đồng

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 15 Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt các hành vi vi phạm quy định về bảo đảm an toàn giao thông đường sắt, mức phạt đối với hành vi này được quy định cụ thể như sau:

"1. Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với cá nhân thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây:
a) Đi, đứng, nằm, ngồi hoặc hành vi khác trên đường sắt, trong cầu, hầm dành riêng cho đường sắt, trừ nhân viên đường sắt, lực lượng chức năng đang thi hành nhiệm vụ;"

Như vậy, bất kỳ cá nhân nào không có nhiệm vụ mà tự ý đi bộ, đứng chơi, nằm, ngồi hoặc thực hiện các hoạt động khác (như quay phim, chụp ảnh, check-in...) trên đường ray, trong lòng cầu hoặc hầm dành riêng cho tàu hỏa đều là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng.

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc. Cụ thể, căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 8 Điều 15 Nghị định 81/2026/NĐ-CP, người thực hiện hành vi vi phạm nêu trên buộc phải ra khỏi đường sắt, cầu, hầm dành riêng cho đường sắt ngay lập tức để bảo đảm an toàn cho chính bản thân và hoạt động vận hành của đoàn tàu.

Các hành vi vi phạm an toàn đường sắt khác cũng bị phạt đến 500.000 đồng

Không chỉ hành vi đi, đứng, nằm, ngồi trên đường ray mới bị xử lý, Điều 15 Nghị định 81/2026/NĐ-CP còn quy định mức phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hàng loạt hành vi nguy hiểm khác, bao gồm:

• Vượt tường rào, hàng rào ngăn cách: Hành vi tự ý leo trèo, vượt qua tường rào, hàng rào bảo vệ ngăn cách giữa đường sắt với khu dân cư hoặc khu vực xung quanh nhằm mục đích đi tắt qua đường ray.
• Vi phạm về chăn thả súc vật: Để súc vật đi qua đường sắt không đúng quy định hoặc để súc vật kéo xe qua đường sắt mà không có người điều khiển, gây nguy cơ va chạm với tàu hỏa.
• Đu bám, leo trèo trên tàu: Đi, đứng, nằm, ngồi hoặc thực hiện hành vi khác trên nóc toa xe, đầu máy, bậc lên xuống toa xe; đu bám, đứng, ngồi hai bên thành toa xe, đầu máy, nơi nối giữa các toa xe khi tàu đang chạy.
• Hành vi nguy hiểm khi tàu chạy: Tự ý mở cửa lên, xuống tàu hoặc đưa đầu, tay, chân và các vật dụng khác ra ngoài thành toa xe khi tàu đang di chuyển (trừ nhân viên đường sắt và lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ).
• Sử dụng công trình đường sắt sai mục đích: Phơi rơm, rạ, nông sản, hoặc để các vật phẩm khác trên các công trình đường sắt (đây là tình trạng rất phổ biến ở các vùng nông thôn vào mùa gặt, gây khuất tầm nhìn của lái tàu và dễ bắt lửa gây hỏa hoạn).
• Làm rơi vãi vật liệu: Để rơi vãi đất, cát, các loại vật tư, vật liệu xây dựng hoặc chất thải khác lên đường sắt.

Tùy thuộc vào từng hành vi vi phạm cụ thể, người vi phạm ngoài việc nộp phạt còn buộc phải khắc phục hậu quả như: buộc đưa rơm, rạ, nông sản ra khỏi công trình đường sắt; buộc dọn sạch đất, cát, vật tư rơi vãi để trả lại trạng thái an toàn cho đường ray.

Hành lang an toàn giao thông đường sắt cần được bảo vệ nghiêm ngặt để tránh tai nạn thương tâm (ảnh minh họa)

Điểm mới nổi bật về hình thức xử phạt bổ sung trong lĩnh vực đường sắt

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Nghị định 81/2026/NĐ-CP so với văn bản tiền nhiệm là việc hệ thống hóa và quy định tập trung các hình thức xử phạt bổ sung.

Cụ thể, tại khoan 2 Điều 3 Nghị định 81/2026/NĐ-CP quy định rõ các hình thức xử phạt bổ sung áp dụng trong lĩnh vực giao thông đường sắt bao gồm:

• Tước quyền sử dụng Giấy phép lái tàu từ 01 tháng đến 24 tháng;
• Tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe (khi điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường bộ vi phạm tại các điểm giao cắt đường ngang, cầu chung) từ 01 tháng đến 03 tháng;
• Tước quyền sử dụng Giấy phép xây dựng từ 01 tháng đến 03 tháng;
• Đình chỉ thi công từ 01 tháng đến 03 tháng đối với các công trình vi phạm hành lang an toàn đường sắt.

Trước đây, Nghị định 100/2019/NĐ-CP không có một điều khoản riêng biệt để khái quát các hình thức xử phạt bổ sung này mà quy định rải rác, đan xen tại từng điều khoản cụ thể về hành vi vi phạm. Việc quy định tập trung tại Điều 3 Nghị định 81/2026/NĐ-CP giúp hệ thống pháp luật trở nên đồng bộ, minh bạch, giúp người dân cũng như lực lượng chức năng dễ dàng tra cứu, đối chiếu và áp dụng thống nhất theo đúng tinh thần của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Lời khuyên ứng xử văn minh và an toàn khi tham gia giao thông đường sắt

Đường sắt là hệ thống giao thông đặc thù với tốc độ di chuyển cao và quãng đường phanh dừng rất dài (lên tới hàng trăm mét). Do đó, bất kỳ một chướng ngại vật nào xuất hiện trên đường ray, dù là một người đang đứng chụp ảnh hay một vật phẩm nhỏ, đều có thể dẫn đến những thảm họa khôn lường.

Để bảo vệ tính mạng của chính mình và những người xung quanh, mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự giác:

• Tuyệt đối không đi bộ, vui chơi, chụp ảnh check-in trên đường ray xe lửa hoặc trong khu vực hành lang an toàn đường sắt.
• Chỉ băng qua đường sắt tại các lối đi hợp pháp, đường ngang có rào chắn, đèn tín hiệu hoặc có người gác mẫn cán.
• Không tự ý mở rào chắn, không cố tình vượt qua đường ngang khi đèn tín hiệu đã chuyển sang màu đỏ hoặc rào chắn đang dần đóng lại.
• Tích cực tuyên truyền, nhắc nhở người thân, đặc biệt là trẻ nhỏ, không chơi đùa gần đường ray xe lửa.

Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật về an toàn giao thông đường sắt không chỉ giúp bạn tránh được những khoản phạt tài chính không đáng có, mà quan trọng hơn hết là bảo vệ sự bình an và hạnh phúc của mỗi gia đình.