Trong quá trình quản lý và vận hành tài sản công, nhiều cơ sở giáo dục, y tế công lập (đơn vị dự toán cấp 2) thường xuyên phát sinh nhu cầu cải tạo, sửa chữa, nâng cấp hoặc xây dựng mới các hạng mục phụ trợ bằng nguồn vốn chi thường xuyên được giao. Tuy nhiên, việc các đơn vị này có đương nhiên được đóng vai trò là chủ đầu tư dự án hay phải trải qua quy trình thẩm định năng lực nghiêm ngặt vẫn là băn khoăn của không ít đơn vị. Mới đây, Bộ Xây dựng đã ban hành Công văn 12637/BXD-KTQLXD nhằm làm rõ những vướng mắc pháp lý xoay quanh vấn đề này.

1. Thực trạng vướng mắc tại các đơn vị dự toán cấp 2

Trên thực tế, khi nguồn vốn ngân sách nhà nước được giao trực tiếp cho các đơn vị như trường học, bệnh viện để cải tạo cơ sở vật chất, cơ quan quản lý thường lúng túng trong việc xác định thẩm quyền giao chủ đầu tư. Một mặt, các đơn vị này mong muốn tự mình quản lý dự án để chủ động tiến độ và phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế theo quy định chung tại khoản 4 Điều 9 Luật Xây dựng 2025.

Mặt khác, do tính chất chuyên môn chính là giảng dạy và khám chữa bệnh, đội ngũ nhân sự tại đây thường thiếu các chứng chỉ hành nghề, kinh nghiệm chuyên môn về quản lý dự án, thiết kế, giám sát thi công xây dựng. Do đó, việc làm rõ hành lang pháp lý áp dụng cho các dự án sử dụng chi thường xuyên là cực kỳ cấp thiết.

2. Khung pháp lý điều chỉnh dự án chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước

Căn cứ quy định tại điểm c khoản 1 Điều 17 Luật Xây dựng 2025, dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước và các nguồn vốn ngân sách nhà nước khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đầu tư công sẽ được thực hiện theo các quy định đối với dự án đầu tư công tại Luật Xây dựng 2025.

Điều này có nghĩa là, dù không dùng vốn đầu tư công trung hạn, các dự án cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất của trường học, bệnh viện từ nguồn chi thường xuyên vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về quản lý dự án đầu tư xây dựng công.

3. Điều kiện bắt buộc để đơn vị được giao làm chủ đầu tư dự án

Theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 217/2026/NĐ-CP, đối với dự án đầu tư công, về nguyên tắc người quyết định đầu tư sẽ giao Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng chuyên ngành hoặc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực trực thuộc làm chủ đầu tư.

Trường hợp không có Ban quản lý dự án trực thuộc hoặc Ban quản lý dự án hiện có không đủ năng lực thực hiện tại thời điểm giao, người quyết định đầu tư mới được xem xét giao cho cơ quan, tổ chức khác (bao gồm cả trường học, bệnh viện). Tuy nhiên, đơn vị được giao bắt buộc phải đáp ứng ít nhất một trong hai điều kiện năng lực sau:

• Điều kiện 1: Đơn vị có cá nhân chuyên trách thực hiện nhiệm vụ quản lý, sử dụng vốn đầu tư xây dựng; đồng thời có cá nhân sở hữu trình độ chuyên môn phù hợp về một trong các lĩnh vực: thiết kế xây dựng, giám sát thi công, quản lý dự án hoặc thi công xây dựng công trình.
• Điều kiện 2: Cơ quan, tổ chức đó đã từng có kinh nghiệm làm chủ đầu tư dự án đầu tư công trong quá trình hoạt động trước đây.

4. Kết luận và khuyến nghị đối với các trường học, bệnh viện

Tóm lại, theo làm rõ từ Công văn 12637/BXD-KTQLXD của Bộ Xây dựng, các trường học, bệnh viện hay đơn vị dự toán cấp 2 được giao nguồn kinh phí chi thường xuyên không đương nhiên trở thành chủ đầu tư dự án. Việc giao làm chủ đầu tư chỉ xảy ra khi cấp có thẩm quyền xác định không có Ban quản lý dự án chuyên trách trực thuộc và bản thân đơn vị đó chứng minh được năng lực nhân sự chuyên môn hoặc kinh nghiệm quản lý dự án theo đúng quy định tại Nghị định 217/2026/NĐ-CP.

Các đơn vị cần chủ động rà soát năng lực bộ phận quản trị, tài sản hiện có trước khi trình cấp thẩm quyền phê duyệt dự án, nhằm tránh tình trạng ách tắc kinh phí hoặc vi phạm các quy định về quản lý hoạt động đầu tư xây dựng.