Trong bối cảnh quan hệ lao động ngày càng phức tạp, việc nắm vững các quy định về giải quyết tranh chấp là vô cùng quan trọng đối với cả người lao động và người sử dụng lao động. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Bộ luật Lao động 2019 chính là việc mở rộng các trường hợp tranh chấp lao động cá nhân không bắt buộc phải thông qua thủ tục hòa giải cơ sở.

Nguyên tắc chung về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân

Theo quy định truyền thống tại Bộ luật Lao động 2012, hầu hết các tranh chấp lao động cá nhân đều phải trải qua bước hòa giải tại cơ sở trước khi đưa ra cơ quan có thẩm quyền cao hơn. Tuy nhiên, để tối ưu hóa quy trình và bảo vệ quyền lợi kịp thời cho các bên, khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019 đã quy định cụ thể các ngoại lệ.

"1. Tranh chấp lao động cá nhân phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết, trừ các tranh chấp lao động sau đây không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải..."

07 trường hợp không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải từ năm 2021

So với Điều 201 Bộ luật Lao động 2012, quy định mới đã bổ sung thêm các trường hợp quan trọng, giúp các bên có thể trực tiếp yêu cầu Tòa án giải quyết mà không cần đợi kết quả hòa giải không thành.

1. Xử lý kỷ luật sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng

Đây là trường hợp giữ nguyên từ quy định cũ. Do tính chất nghiêm trọng của việc mất việc làm, pháp luật cho phép người lao động khởi kiện trực tiếp để bảo vệ quyền lợi sát sườn nhất.

2. Bồi thường thiệt hại và trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng

Các tranh chấp liên quan đến tiền lương, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc bồi thường do vi phạm thời hạn báo trước cũng thuộc diện được "miễn" hòa giải bắt buộc.

3. Tranh chấp giữa người giúp việc gia đình và chủ nhà

Đặc thù của lao động giúp việc gia đình là tính chất cá nhân cao, do đó việc bắt buộc hòa giải đôi khi không mang lại hiệu quả thực tế như mong đợi.

4. Lĩnh vực Bảo hiểm (Bổ sung mới)

Đây là điểm mới đáng chú ý. Ngoài bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế như trước đây, điểm d khoản 1 Điều 188 đã bổ sung thêm: Bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.

5. Tranh chấp về bồi thường thiệt hại khi làm việc ở nước ngoài

Các tranh chấp giữa người lao động với doanh nghiệp đưa đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng vẫn tiếp tục được ưu tiên giải quyết nhanh chóng.

6. Tranh chấp giữa người lao động thuê lại và người sử dụng lao động thuê lại (Bổ sung mới)

Đây là quy định hoàn toàn mới nhằm bảo vệ nhóm đối tượng lao động thuê lại trong các mô hình kinh doanh hiện đại, đảm bảo họ có kênh pháp lý trực tiếp khi quyền lợi bị xâm phạm.

7. Tranh chấp về học nghề, tập nghề

Các vấn đề phát sinh trong quá trình đào tạo, nâng cao tay nghề cũng được đưa vào danh sách các trường hợp có thể bỏ qua bước hòa giải cơ sở.

Lời khuyên pháp lý cho các bên

Việc hiểu rõ các trường hợp không cần hòa giải giúp các bên tiết kiệm thời gian và chi phí tố tụng. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, Hệ thống pháp luật luôn khuyến khích các bên thương lượng trên tinh thần thiện chí trước khi nhờ đến sự can thiệp của cơ quan tư pháp. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về hợp đồng lao động hoặc các chế độ bảo hiểm, hãy tham khảo kỹ các quy định tại Bộ luật Lao động 2019 để có hướng xử lý đúng đắn nhất.