Vấn đề tiền lương tháng đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) luôn là tâm điểm chú ý của cả người lao động và người sử dụng lao động, đặc biệt là từ giai đoạn năm 2018 khi các quy định mới bắt đầu có hiệu lực thi hành. Để làm rõ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, ngày 30/07/2018, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành Công văn 3016/LĐTBXH-BHXH hướng dẫn cụ thể về tiền lương đóng BHXH bắt buộc.

Căn cứ pháp lý về tiền lương đóng BHXH từ năm 2018

Theo quy định tại khoản 2 Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, từ ngày 01/01/2018 trở đi, đối với người lao động đóng BHXH theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định, tiền lương tháng đóng BHXH bao gồm:

• Mức lương;
• Phụ cấp lương;
• Các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động.

Chi tiết các khoản phụ cấp lương phải đóng BHXH

Căn cứ Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, các khoản phụ cấp lương dùng để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt... mà mức lương thỏa thuận chưa tính đến hoặc tính chưa đầy đủ sẽ phải tính đóng BHXH. Cụ thể bao gồm:

• Phụ cấp chức vụ, chức danh;
• Phụ cấp trách nhiệm;
• Phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm;
• Phụ cấp thâm niên;
• Phụ cấp khu vực;
• Phụ cấp lưu động;
• Phụ cấp thu hút và các phụ cấp có tính chất tương tự.

Các khoản bổ sung khác và trường hợp ngoại lệ

Một điểm mới đáng chú ý tại Công văn 3016/LĐTBXH-BHXH là việc làm rõ các khoản bổ sung khác. Đó là các khoản xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động và trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.

Ngược lại, các khoản không phải đóng BHXH bắt buộc bao gồm các chế độ phúc lợi như:

Tiền thưởng theo quy định của Bộ luật Lao động, tiền thưởng sáng kiến; tiền ăn giữa ca; các khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, tiền nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ; hỗ trợ khi người lao động có thân nhân bị chết, người lao động có người thân kết hôn, sinh nhật của người lao động, trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động.

Đặc biệt, theo hướng dẫn tại Công văn này, các khoản như phụ cấp ca và phụ cấp chuyên cần nếu không xác định được trước mức tiền cụ thể thì không thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc. Đối với trợ cấp xa nhà, việc có phải đóng BHXH hay không phụ thuộc vào nguồn tiền chi trả và tính chất xác định trước của khoản trợ cấp này.

Lời khuyên cho doanh nghiệp và người lao động

Việc nắm vững các quy định về tiền lương đóng BHXH không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật, tránh các rủi ro về xử phạt hành chính mà còn đảm bảo quyền lợi tối ưu cho người lao động khi hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay lương hưu sau này. Các đơn vị cần rà soát kỹ cấu trúc bảng lương và hợp đồng lao động để phân loại chính xác các khoản phụ cấp và hỗ trợ theo đúng tinh thần của Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH.