Việc giành chiến thắng tại Tòa án mới chỉ là bước đầu trong hành trình bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Để những phán quyết trên giấy tờ trở thành hiện thực, người được thi hành án cần chủ động thực hiện quyền yêu cầu thi hành án trong một khoảng thời gian nhất định. Vậy thời hiệu yêu cầu thi hành án là bao nhiêu năm và những trở ngại nào có thể làm gián đoạn mốc thời gian này? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên bối cảnh quy định pháp luật tính đến tháng 07/2024.

Biểu tượng công lý và các văn bản pháp luật về thi hành án dân sự (ảnh minh họa)

1. Thời hiệu yêu cầu thi hành án dân sự là bao nhiêu năm?

Theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự, thời hiệu để người được thi hành án hoặc người phải thi hành án yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án là 05 năm.

Tuy nhiên, cách tính mốc 05 năm này có sự khác biệt tùy vào tính chất của bản án:

• Trường hợp thông thường: Tính từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.
• Trường hợp có ấn định thời hạn thực hiện nghĩa vụ: Thời hạn 05 năm được tính từ ngày nghĩa vụ đến hạn.
• Đối với bản án thi hành theo định kỳ: Thời hạn 05 năm áp dụng cho từng định kỳ, tính từ ngày nghĩa vụ đến hạn của định kỳ đó.

Trích dẫn Điều 30 Luật Thi hành án dân sự:
"1. Trong thời hạn 05 năm, kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, người được thi hành án, người phải thi hành án có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền ra quyết định thi hành án..."

2. Các khoảng thời gian không tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án

Pháp luật cũng dự liệu những tình huống khách quan khiến đương sự không thể thực hiện quyền yêu cầu của mình. Cụ thể:

• Hoãn, tạm đình chỉ thi hành án: Thời gian này không tính vào thời hiệu, trừ khi người được thi hành án tự nguyện đồng ý cho người phải thi hành án hoãn.
• Trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng: Nếu chứng minh được việc chậm trễ là do thiên tai, dịch bệnh hoặc các lý do khách quan không thể lường trước, khoảng thời gian này sẽ được khấu trừ khi tính thời hiệu.

Chấp hành viên hướng dẫn đương sự thực hiện thủ tục yêu cầu thi hành án (ảnh minh họa)

3. Quy trình các bước thi hành án dân sự chi tiết

Khi đã xác định còn thời hiệu, đương sự cần nắm rõ quy trình thực hiện theo Nghị định 62/2015/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan:

Giai đoạn 1: Nộp đơn và ra quyết định thi hành án

Đương sự có thể nộp đơn trực tiếp, gửi qua bưu điện hoặc trình bày bằng lời nói tại cơ quan thi hành án. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, Thủ trưởng cơ quan thi hành án phải ra quyết định thi hành án theo quy định tại Điều 36 Luật Thi hành án dân sự.

Giai đoạn 2: Tự nguyện thi hành án và xác minh điều kiện

Người phải thi hành án có 10 ngày để tự nguyện thực hiện nghĩa vụ. Nếu hết thời hạn này mà không tự nguyện, Chấp hành viên sẽ tiến hành xác minh điều kiện thi hành án. Theo Điều 44 Luật Thi hành án dân sự, người phải thi hành án có nghĩa vụ kê khai trung thực tài sản và thu nhập của mình.

Giai đoạn 3: Cưỡng chế thi hành án

Nếu người phải thi hành án có điều kiện nhưng cố tình chây ỳ, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế quy định tại Điều 71 Luật Thi hành án dân sự như: Khấu trừ tiền trong tài khoản, kê biên xử lý tài sản, hoặc buộc thực hiện công việc nhất định.

4. Xử lý trường hợp chưa có điều kiện thi hành án

Thực tế có nhiều trường hợp người phải thi hành án thực sự không có tài sản hoặc thu nhập đảm bảo. Khi đó, Thủ trưởng cơ quan thi hành án sẽ ra quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành án theo Điều 44a Luật Thi hành án dân sự. Thông tin này sẽ được đăng tải công khai trên trang thông tin điện tử về thi hành án dân sự cho đến khi người đó có điều kiện thi hành trở lại.

Việc nắm vững thời hiệu và quy trình thi hành án không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi tài sản mà còn đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.