Làm thêm theo giờ (part-time) đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống sinh viên, không chỉ giúp trang trải chi phí sinh hoạt mà còn là cơ hội để tích lũy kinh nghiệm thực tế. Tuy nhiên, do thiếu kiến thức pháp luật, không ít bạn trẻ đã rơi vào cảnh bị nợ lương, quỵt lương hoặc bị đối xử bất công. Bài viết này sẽ là "tấm khiên" pháp lý vững chắc giúp các bạn tự bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Làm việc theo giờ là hình thức làm việc không trọn thời gian

Theo quy định tại Điều 32 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm việc không trọn thời gian là người lao động có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày hoặc theo tuần. Sinh viên làm thêm theo giờ hoàn toàn thuộc đối tượng này.

"1. Người lao động làm việc không trọn thời gian là người lao động có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường theo ngày hoặc theo tuần được quy định trong pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động."

Điều quan trọng nhất mà các bạn cần lưu ý là người lao động làm việc không trọn thời gian được hưởng lương, bình đẳng về quyền và nghĩa vụ so với người lao động làm việc trọn thời gian. Đừng bao giờ mặc định rằng vì mình là sinh viên làm thêm nên không có quyền đòi hỏi các chế độ cơ bản.

2. Quyền được giao kết hợp đồng lao động

Dù chỉ làm việc vài tiếng mỗi ngày, bạn vẫn có quyền yêu cầu người sử dụng lao động ký kết hợp đồng. Tùy vào tính chất công việc, hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản hoặc thông qua dữ liệu điện tử. Đối với những công việc tạm thời có thời hạn dưới 01 tháng, hai bên có thể giao kết hợp đồng bằng lời nói.

Việc có một bản hợp đồng rõ ràng sẽ giúp bạn có căn cứ pháp lý để giải quyết tranh chấp nếu chẳng may xảy ra vấn đề về tiền lương hay thời giờ làm việc.

3. Mức lương tối thiểu theo giờ: Bạn đã được trả đúng?

Tiền lương là vấn đề cốt lõi khi đi làm thêm. Theo Điều 90 và Điều 91 Bộ luật Lao động 2019, mức lương của bạn không được thấp hơn mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định.

Hiện nay, mức lương tối thiểu vùng theo giờ được áp dụng rất cụ thể. Ví dụ, tại Vùng I (như các quận nội thành Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh), mức lương tối thiểu theo giờ là 22.500 đồng/giờ. Nếu chủ cửa hàng trả cho bạn mức lương thấp hơn con số này, họ đang vi phạm pháp luật lao động.

4. Tiền lương làm thêm giờ và làm việc ban đêm

Nếu bạn được yêu cầu làm thêm ngoài khung giờ đã thỏa thuận hoặc làm việc vào ban đêm (từ 22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau), bạn phải được trả thêm lương theo quy định tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019. Cụ thể:

• Làm thêm giờ vào ngày thường: Ít nhất bằng 150% lương cơ bản.
• Làm việc vào ban đêm: Được trả thêm ít nhất bằng 30% lương tính theo đơn giá tiền lương.

5. Lưu ý về thử việc và tiền lương thử việc

Nhiều nơi thường lấy lý do "thử việc" để không trả lương hoặc trả lương rất thấp cho sinh viên. Tuy nhiên, theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp các bạn sinh viên tự tin hơn khi bước chân vào thị trường lao động. Hãy luôn là người lao động thông thái, biết rõ quyền lợi của mình để có một hành trình làm thêm an toàn và hiệu quả.