Việc sở hữu một văn bằng bảo hộ nhãn hiệu là tài sản vô giá của doanh nghiệp, tuy nhiên pháp luật cũng quy định những rào cản nghiêm ngặt để duy trì quyền lợi này.

Theo quy định mới nhất tại Luật Sở hữu trí tuệ 2022, quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu có thể bị lung lay nếu chủ sở hữu không tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý hoặc vi phạm các điều kiện bảo hộ.

1. Các trường hợp chấm dứt hiệu lực văn bằng bảo hộ

Căn cứ theo Điều 95 Luật Sở hữu trí tuệ, văn bằng bảo hộ có thể bị chấm dứt toàn bộ hoặc một phần hiệu lực trong các tình huống sau:

• Quên nộp phí duy trì: Chủ văn bằng không nộp phí, lệ phí gia hạn hiệu lực đúng hạn.
• Tự nguyện từ bỏ: Chủ sở hữu tuyên bố từ bỏ quyền sở hữu công nghiệp.
• Chủ sở hữu không còn tồn tại: Doanh nghiệp giải thể hoặc cá nhân qua đời mà không có người kế thừa hợp pháp.
• Không sử dụng trong 05 năm: Nhãn hiệu không được sử dụng liên tục trong 05 năm mà không có lý do chính đáng.
• Gây hiểu sai lệch: Việc sử dụng nhãn hiệu làm người tiêu dùng hiểu sai về bản chất, chất lượng hoặc nguồn gốc hàng hóa.
• Trở thành tên gọi thông thường: Nhãn hiệu mất đi khả năng phân biệt và trở thành tên gọi chung của loại hàng hóa đó.

"Nhãn hiệu không được chủ sở hữu hoặc người được chủ sở hữu cho phép sử dụng trong thời hạn năm năm liên tục trước ngày có yêu cầu chấm dứt hiệu lực mà không có lý do chính đáng..."

2. Hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ: Khi lỗi nằm ở khâu đăng ký

Khác với chấm dứt (thường do các sự kiện phát sinh sau khi cấp bằng), hủy bỏ hiệu lực thường liên quan đến các sai sót ngay từ thời điểm nộp đơn. Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ quy định các trường hợp hủy bỏ bao gồm:

• Dụng ý xấu: Đây là điểm mới quan trọng của Luật sửa đổi 2022, nhằm ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhãn hiệu.
• Không có quyền đăng ký: Người nộp đơn không phải là chủ sở hữu thực sự và không được chuyển nhượng quyền.
• Không đáp ứng điều kiện bảo hộ: Nhãn hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu đã có trước đó.
• Vi phạm an ninh: Đối với sáng chế, nếu vi phạm quy định về kiểm soát an ninh.

3. Quy trình thực hiện yêu cầu chấm dứt, hủy bỏ

Theo hướng dẫn tại Nghị định 65/2023/NĐ-CP, bất kỳ tổ chức, cá nhân nào cũng có quyền yêu cầu Cục Sở hữu trí tuệ chấm dứt hoặc hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ nếu có căn cứ và nộp đủ phí, lệ phí.

Hồ sơ bao gồm tờ khai theo mẫu, chứng cứ chứng minh lý do yêu cầu và bản giải trình chi tiết. Thời gian xử lý có thể kéo dài từ vài tháng đến hàng năm tùy thuộc vào việc có tranh chấp hoặc ý kiến phản hồi từ phía chủ văn bằng hay không.

Lời khuyên từ chuyên gia: Để tránh rủi ro mất quyền sở hữu, doanh nghiệp cần thiết lập hệ thống theo dõi thời hạn gia hạn và lưu trữ đầy đủ bằng chứng sử dụng nhãn hiệu trên thực tế (hóa đơn, hợp đồng, tờ rơi quảng cáo...).