Chế độ thai sản luôn là một trong những chính sách an sinh xã hội được quan tâm hàng đầu, trực tiếp bảo vệ quyền lợi của người lao động trong giai đoạn quan trọng của cuộc đời. Với việc Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực, nhiều quy định về đối tượng, điều kiện và thời gian hưởng đã được điều chỉnh nhằm tối ưu hóa quyền lợi cho cả lao động nam và nữ.

1. Những ai được xem xét hưởng chế độ thai sản theo quy định mới?

Theo quy định tại Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối tượng được hưởng chế độ thai sản đã được mở rộng và cụ thể hóa hơn. Cụ thể, người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thuộc các nhóm sau sẽ có cơ hội thụ hưởng chính sách:

• Người làm việc theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.
• Cán bộ, công chức, viên chức và người làm việc trong lực lượng vũ trang (Quân đội, Công an, Cơ yếu).
• Người quản lý doanh nghiệp, người điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương.
• Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
• Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc.
• Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có HĐLĐ từ đủ 12 tháng trở lên (trừ một số trường hợp di chuyển nội bộ hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu).

2. Điều kiện hưởng chế độ thai sản: Không chỉ dành cho việc sinh con

Pháp luật hiện hành quy định chế độ thai sản không chỉ bó hẹp trong việc sinh con mà còn bao phủ nhiều tình huống khác liên quan đến sức khỏe sinh sản. khoản 1 Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nêu rõ các trường hợp được hưởng bao gồm:

"a) Lao động nữ mang thai;
b) Lao động nữ sinh con;
c) Lao động nữ mang thai hộ;
d) Lao động nữ nhờ mang thai hộ;
đ) Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;
e) Người lao động sử dụng các biện pháp tránh thai tại cơ sở y tế;
g) Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con hoặc vợ mang thai hộ sinh con."

Lưu ý về thời gian đóng BHXH: Để được hưởng chế độ khi sinh con, nhận nuôi con nuôi hoặc nhờ mang thai hộ, người lao động phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sự kiện xảy ra. Riêng trường hợp phải nghỉ việc dưỡng thai theo chỉ định, điều kiện đóng BHXH được giảm xuống còn từ đủ 03 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh (với điều kiện tổng thời gian đóng trước đó từ đủ 12 tháng).

3. Chi tiết thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản năm 2025

3.1. Đối với lao động nữ

Thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ được thiết kế linh hoạt theo từng giai đoạn:

• Khám thai: Theo Điều 51 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nữ được nghỉ tối đa 05 lần khám thai, mỗi lần không quá 02 ngày (tính theo ngày làm việc).
• Sảy thai, phá thai, thai chết lưu: Thời gian nghỉ từ 10 đến 50 ngày tùy theo tuần tuổi của thai nhi theo quy định tại Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
• Khi sinh con: Nghỉ 06 tháng (trước và sau sinh), trong đó thời gian nghỉ trước sinh không quá 02 tháng. Nếu sinh đôi trở lên, từ con thứ hai trở đi được nghỉ thêm 01 tháng/con theo khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019.

3.2. Quyền lợi đặc biệt dành cho lao động nam

Luật mới tiếp tục khẳng định vai trò của người cha trong việc chăm sóc gia đình. Theo khoản 2 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam có vợ sinh con được nghỉ:

• 05 ngày làm việc với trường hợp sinh thường.
• 07 ngày làm việc nếu vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
• 10 - 14 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi (tùy trường hợp có phẫu thuật hay không).

Ngoài ra, nếu người lao động thực hiện các biện pháp tránh thai như đặt vòng hoặc triệt sản, thời gian nghỉ tối đa lần lượt là 07 ngày và 15 ngày theo Điều 57 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

4. Lời khuyên pháp lý

Để đảm bảo quyền lợi tối ưu, người lao động nên chủ động theo dõi quá trình đóng BHXH của mình qua ứng dụng VssID và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ (Giấy khai sinh, Giấy chứng sinh, chỉ định của bác sĩ...) ngay sau khi sự kiện thai sản xảy ra. Việc nắm vững các quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 sẽ giúp bạn tự tin bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình và gia đình.