Cán bộ công an thực hiện quản lý và vận hành hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (ảnh minh họa)

Trong nỗ lực hiện đại hóa quản lý hành chính và đảm bảo quyền lợi tối đa cho người dân, Chính phủ đã ban hành Nghị định 137/2015/NĐ-CP ngày 31/12/2015 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Căn cước công dân 2014. Một trong những điểm sáng đáng chú ý nhất của Nghị định này chính là quy định cụ thể về việc công dân được quyền khai thác thông tin của chính mình trên hệ thống dữ liệu quốc gia.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư: Hệ thống thông tin duy nhất và thống nhất

Theo quy định mới, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được xác định là hệ thống thông tin duy nhất, tập trung tại Trung tâm Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thuộc Bộ Công an. Hệ thống này được thiết kế để kết nối thông suốt, đồng bộ từ cấp Trung ương đến tận Công an cấp xã, phường, thị trấn. Điều này không chỉ giúp cơ quan nhà nước quản lý hiệu quả mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận thông tin cá nhân.

Ba hình thức khai thác thông tin dành cho công dân

Tại khoản 2 Điều 8 Nghị định 137/2015/NĐ-CP, pháp luật đã quy định rõ ràng các kênh mà người dân có thể sử dụng để tra cứu dữ liệu của mình:

• Thông qua giải quyết thủ tục hành chính: Đây là hình thức phổ biến nhất, khi người dân thực hiện các giao dịch tại cơ quan nhà nước.
• Thông qua văn bản yêu cầu: Công dân có thể gửi đơn đề nghị trực tiếp đến cơ quan quản lý dữ liệu.
• Thông qua dịch vụ viễn thông: Một bước tiến công nghệ cho phép tra cứu nhanh chóng qua các phương tiện điện tử.

Người dân sẽ thuận tiện hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính nhờ hệ thống dữ liệu đồng bộ (ảnh minh họa)

Thủ tục đơn giản, minh bạch

Để đảm bảo tính bảo mật nhưng vẫn tạo thuận lợi, Điều 10 Nghị định 137/2015/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết quy trình thực hiện. Cụ thể:

"Công dân khai thác thông tin của mình trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư khi thực hiện các thủ tục hành chính thì xuất trình Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân; cơ quan giải quyết thủ tục hành chính cung cấp ngay thông tin cho công dân khi giải quyết thủ tục hành chính."

Trong trường hợp yêu cầu bằng văn bản hoặc qua dịch vụ viễn thông, cơ quan quản lý có trách nhiệm phản hồi và cung cấp thông tin ngay khi nhận được yêu cầu hợp lệ. Nếu từ chối, cơ quan chức năng phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do trong vòng 05 ngày làm việc.

Thẩm quyền giải quyết yêu cầu của người dân

Về thẩm quyền, Điều 9 Nghị định 137/2015/NĐ-CP phân cấp rõ rệt:

• Cấp huyện và tỉnh: Giám đốc Công an cấp tỉnh và Trưởng Công an cấp huyện có quyền cho phép khai thác thông tin đối với công dân cư trú tại địa phương.
• Cấp Trung ương: Thủ trưởng cơ quan quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thuộc Bộ Công an có thẩm quyền trên phạm vi toàn quốc.

Quy định mới này không chỉ giúp minh bạch hóa thông tin mà còn là nền tảng quan trọng để tiến tới loại bỏ các loại giấy tờ rườm rà, hướng tới một nền hành chính hiện đại, phục vụ nhân dân tốt hơn kể từ thời điểm Nghị định có hiệu lực vào ngày 15/02/2016.