Chấm dứt hợp đồng lao động là một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của mỗi người. Bên cạnh việc bàn giao công việc, quyền lợi về tài chính, đặc biệt là khoản trợ cấp thôi việc, luôn là mối quan tâm hàng đầu. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ mình có thuộc đối tượng được hưởng hay không và cách tính toán thế nào cho chính xác theo quy định mới nhất tại Bộ luật Lao động 2019.

Điều kiện "vàng" để người lao động được hưởng trợ cấp thôi việc

Theo quy định tại Điều 46 Bộ luật Lao động 2019 và hướng dẫn chi tiết tại Điều 8 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, người lao động sẽ được chi trả trợ cấp thôi việc khi hội đủ hai điều kiện tiên quyết sau:

• Thứ nhất: Đã làm việc thường xuyên cho người sử dụng lao động từ đủ 12 tháng trở lên.
• Thứ hai: Chấm dứt hợp đồng lao động thuộc một trong các trường hợp pháp luật quy định.

Khoản trợ cấp này được coi là sự ghi nhận của doanh nghiệp đối với quá trình cống hiến của người lao động, giúp họ có một khoản tài chính nhất định trong thời gian tìm kiếm công việc mới.

Những trường hợp chấm dứt hợp đồng được nhận trợ cấp

Không phải mọi trường hợp nghỉ việc đều được nhận tiền. Pháp luật quy định cụ thể các căn cứ chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp để làm cơ sở tính trợ cấp, bao gồm:

1. Hợp đồng lao động hết hạn (trừ trường hợp người lao động là thành viên Ban lãnh đạo tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đang trong nhiệm kỳ).
2. Đã hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động.
3. Hai bên thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động.
4. Người lao động bị kết án phạt tù nhưng không được hưởng án treo hoặc không được trả tự do, tử hình hoặc bị cấm làm công việc ghi trong hợp đồng theo bản án, quyết định của Tòa án.
5. Người lao động chết; bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết.
6. Người sử dụng lao động là cá nhân chết; bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết. Người sử dụng lao động không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động hoặc bị thông báo không có người đại diện theo pháp luật.
7. Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp.
8. Người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp.

Cảnh báo: Những trường hợp "trắng tay" không được nhận trợ cấp

Người lao động cần đặc biệt lưu ý hai trường hợp phổ biến sau đây sẽ không được hưởng trợ cấp thôi việc dù đã làm việc lâu năm:

• Người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu: Khi đã đạt độ tuổi và thời gian đóng bảo hiểm xã hội để hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
• Người lao động tự ý bỏ việc: Trường hợp tự ý bỏ việc từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng (như thiên tai, hỏa hoạn, bản thân hoặc thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh...).

Công thức tính trợ cấp thôi việc chính xác nhất

Nguyên tắc cốt lõi được quy định là: Cứ mỗi năm làm việc được trợ cấp một nửa tháng tiền lương. Công thức cụ thể như sau:

Tiền trợ cấp thôi việc = 1/2 x Tiền lương để tính trợ cấp x Thời gian làm việc để tính trợ cấp

1. Thời gian làm việc để tính trợ cấp thôi việc

Đây là phần dễ gây nhầm lẫn nhất. Thời gian này là tổng thời gian người lao động đã làm việc thực tế cho người sử dụng lao động trừ đi thời gian người lao động đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và thời gian đã được chi trả trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm trước đó.

Lưu ý về cách làm tròn:

• Từ đủ 01 tháng đến dưới 06 tháng: Tính bằng 1/2 năm làm việc.
• Từ đủ 06 tháng trở lên: Tính bằng 01 năm làm việc.

2. Tiền lương để tính trợ cấp thôi việc

Tiền lương để tính trợ cấp thôi việc là tiền lương bình quân của 06 tháng liền kề theo hợp đồng lao động trước khi người lao động thôi việc. Nếu người lao động làm việc cho người sử dụng lao động theo nhiều hợp đồng lao động kế tiếp nhau thì tiền lương để tính trợ cấp là tiền lương bình quân của 06 tháng liền kề theo hợp đồng lao động trước khi chấm dứt hợp đồng lao động cuối cùng.

Thời hạn thanh toán trợ cấp

Trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên, bao gồm cả trợ cấp thôi việc. Trong một số trường hợp đặc biệt (như doanh nghiệp chấm dứt hoạt động, thiên tai, dịch bệnh...), thời hạn này có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

Việc nắm vững các quy định về trợ cấp thôi việc không chỉ giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp người sử dụng lao động thực hiện đúng trách nhiệm pháp lý, xây dựng quan hệ lao động hài hòa và bền vững.