Sự ra đời của Luật Thư viện 2019 đã mở ra một chương mới cho văn hóa đọc tại Việt Nam. Để cụ thể hóa các quy định này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 93/2020/NĐ-CP với nhiều điểm mới đáng chú ý, đặc biệt là các điều kiện khắt khe nhằm chuẩn hóa mô hình thư viện cộng đồng.

1. Mục tiêu hoạt động phải đúng tôn chỉ pháp luật

Theo quy định tại khoản 1 Điều 20 Nghị định 93/2020/NĐ-CP, điều kiện tiên quyết để một thư viện cộng đồng được phép thành lập là phải có mục tiêu tổ chức và hoạt động phù hợp. Cụ thể, thư viện phải đáp ứng các chức năng, nhiệm vụ được quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 16 Luật Thư viện 2019.

Điều này đồng nghĩa với việc thư viện không chỉ là nơi lưu giữ sách mà còn phải đóng vai trò là trung tâm văn hóa, giáo dục tại địa phương, phục vụ trực tiếp nhu cầu học tập và giải trí của người dân trong cộng đồng mà không trái với các quy định pháp luật hiện hành.

2. Quy định về số lượng tài nguyên thông tin: Ít nhất 1.500 bản sách

Một trong những rào cản lớn nhất đối với các tổ chức, cá nhân muốn thành lập thư viện cộng đồng chính là yêu cầu về số lượng đầu sách. Khoản 2 Điều 20 Nghị định 93/2020/NĐ-CP nêu rõ:

"2. Có ít nhất 1.500 bản sách (bao gồm tài liệu số)."

Việc tính cả tài liệu số vào tổng số bản sách cho thấy sự linh hoạt của pháp luật trong bối cảnh chuyển đổi số năm 2020, giúp các thư viện dễ dàng tiếp cận và phục vụ người đọc hơn thông qua các nền tảng công nghệ.

3. Tiêu chuẩn về cơ sở vật chất và an toàn cháy nổ

Không gian đọc sách không chỉ cần yên tĩnh mà còn phải đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật về diện tích. Cụ thể, thư viện cộng đồng phải có không gian đọc dành cho người sử dụng tối thiểu là 25 m2. Hạ tầng tại đây phải đảm bảo việc bảo quản tài nguyên thông tin không bị hư hỏng bởi các yếu tố môi trường.

Bên cạnh đó, vấn đề an ninh và an toàn cũng được đặt lên hàng đầu. Thư viện phải trang bị đầy đủ thiết bị phòng cháy, chữa cháy, đảm bảo vệ sinh môi trường và đặc biệt là không được gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông tại khu vực dân cư xung quanh.

4. Yêu cầu về trình độ chuyên môn của thủ thư

Để vận hành một thư viện chuyên nghiệp, nhân sự làm công tác thư viện phải đáp ứng các tiêu chuẩn về bằng cấp. Theo quy định, người làm công tác này phải tốt nghiệp từ trung cấp trở lên chuyên ngành thông tin - thư viện. Trường hợp tốt nghiệp chuyên ngành khác, bắt buộc phải có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp chuyên ngành do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Nghị định 93/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 05/10/2020, thay thế cho các quy định cũ tại Nghị định 02/2009/NĐ-CP. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hệ thống thư viện cơ sở tại Việt Nam.