Việc mua bán, chuyển nhượng xe cũ là giao dịch dân sự diễn ra hàng ngày. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ người dân vẫn giữ thói quen "mua đứt bán đoạn" bằng giấy viết tay mà quên mất thủ tục pháp lý quan trọng nhất: Sang tên đổi chủ. Theo quy định pháp luật hiện hành tính đến cuối năm 2018, việc chậm trễ hoặc không thực hiện thủ tục này có thể dẫn đến những rắc rối pháp lý và mức phạt tiền đáng kể.

Quy định về thời hạn sang tên đổi chủ khi mua bán xe

Căn cứ theo quy định tại Điều 6 Thông tư 15/2014/TT-BCA về trách nhiệm của chủ xe, pháp luật đã nêu rõ nghĩa vụ của người mua hoặc người được tặng cho tài sản là phương tiện giao thông.

"Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày làm chứng từ chuyển quyền sở hữu xe, tổ chức, cá nhân mua, được điều chuyển, cho, tặng xe phải đến cơ quan đăng ký xe làm thủ tục đăng ký sang tên, di chuyển xe."

Như vậy, mốc thời gian 30 ngày là thời hạn "vàng" để người dân hoàn tất các thủ tục hành chính. Nếu quá thời hạn này mà chủ xe vẫn chưa thực hiện đăng ký sang tên, hành vi đó sẽ bị coi là vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

Mức xử phạt vi phạm "xe không chính chủ" theo Nghị định 46/2016/NĐ-CP

Tại thời điểm năm 2018, mức xử phạt đối với hành vi không làm thủ tục đăng ký sang tên xe được áp dụng theo Điều 30 Nghị định 46/2016/NĐ-CP. Mức phạt có sự phân biệt rõ rệt giữa phương tiện là xe máy và xe ô tô, cũng như giữa cá nhân và tổ chức.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy

Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 30 của Nghị định này, chủ xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự không làm thủ tục đăng ký sang tên xe theo quy định khi mua, được cho, được tặng sẽ bị xử phạt như sau:

• Phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng đối với cá nhân là chủ xe.
• Phạt tiền từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng đối với tổ chức là chủ xe.

Đối với xe ô tô, máy kéo, xe máy chuyên dùng

Mức phạt đối với xe ô tô cao hơn nhiều lần nhằm răn đe và tăng cường quản lý nhà nước. Cụ thể, theo khoản 5 Điều 30 Nghị định 46/2016/NĐ-CP:

• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với cá nhân là chủ xe.
• Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với tổ chức là chủ xe.

Những rủi ro pháp lý khác khi không sang tên

Ngoài việc bị xử phạt hành chính khi bị kiểm tra, việc không sang tên đổi chủ còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cả người bán và người mua:

• Đối với người mua: Khó khăn trong việc chứng minh quyền sở hữu hợp pháp nếu xe bị mất cắp, thất lạc hoặc khi muốn tiếp tục bán lại, cầm cố tài sản. Đặc biệt, trong các vụ tai nạn giao thông, việc không chính chủ sẽ khiến quá trình giải quyết bồi thường trở nên phức tạp.
• Đối với người bán: Vẫn phải chịu trách nhiệm liên đới về mặt pháp lý nếu người mua gây tai nạn hoặc sử dụng xe vào các hoạt động vi phạm pháp luật mà cơ quan chức năng chưa cập nhật được thông tin chủ mới.

Lời khuyên pháp lý: Để đảm bảo quyền lợi tối đa, ngay sau khi ký hợp đồng mua bán có công chứng, chứng thực, người mua nên chủ động liên hệ với cơ quan Cảnh sát giao thông nơi cư trú để hoàn tất thủ tục sang tên trong vòng 30 ngày. Đừng để sự chậm trễ dẫn đến những khoản phạt không đáng có và những rắc rối pháp lý kéo dài.

Lưu ý: Nội dung bài viết này phản ánh quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 12/2018. Người đọc cần đối chiếu với các văn bản mới nhất nếu thực hiện thủ tục ở thời điểm hiện tại.