Trong đời sống hôn nhân, khi những mâu thuẫn không thể hàn gắn, ly hôn trở thành giải pháp cuối cùng để giải phóng cho cả hai bên. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp một bên vợ hoặc chồng cố tình che giấu, làm mất hoặc không bàn giao sổ hộ khẩu nhằm gây khó khăn cho quá trình tố tụng. Vậy trong bối cảnh pháp luật năm 2021, việc thiếu sổ hộ khẩu có thực sự là rào cản ngăn bạn thực hiện quyền ly hôn?

Căn cứ pháp lý về quyền ly hôn năm 2021

Theo quy định tại khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Pháp luật Việt Nam tôn trọng quyền tự do hôn nhân, bao gồm cả quyền yêu cầu ly hôn khi mục đích của hôn nhân không đạt được.

Cụ thể, Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về quyền yêu cầu giải quyết ly hôn như sau:

"1. Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
2. Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ."

Như vậy, về mặt nguyên tắc, việc có hay không có sổ hộ khẩu không làm mất đi quyền yêu cầu ly hôn của đương sự. Sổ hộ khẩu chỉ là một trong những tài liệu chứng cứ để Tòa án xác định thẩm quyền giải quyết theo địa giới hành chính.

Hồ sơ ly hôn chuẩn theo quy định hiện hành

Để quá trình ly hôn diễn ra thuận lợi, thông thường các bên cần chuẩn bị bộ hồ sơ bao gồm:

• Đơn khởi kiện ly hôn (đối với ly hôn đơn phương) hoặc Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn.
• Bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn.
• Bản sao có chứng thực Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân của vợ và chồng.
• Bản sao có chứng thực Giấy khai sinh của con chung (nếu có).
• Bản sao có chứng thực Sổ hộ khẩu gia đình.
• Các giấy tờ chứng minh tài sản chung, nợ chung (nếu có yêu cầu chia).

Giải pháp khi không có sổ hộ khẩu trong tay

Nếu bạn đang rơi vào tình trạng không thể cung cấp sổ hộ khẩu (do bị mất, bị đối phương giữ...), đừng quá lo lắng. Dưới đây là hai phương án giải quyết tối ưu nhất trong năm 2021:

Phương án 1: Xin giấy xác nhận thông tin cư trú

Thay vì nộp bản sao sổ hộ khẩu, bạn có thể làm đơn gửi Công an cấp xã (xã, phường, thị trấn) nơi bạn hoặc đối phương đang đăng ký thường trú để xin xác nhận hộ khẩu. Giấy xác nhận này có giá trị pháp lý tương đương sổ hộ khẩu trong việc xác định nơi cư trú để Tòa án thụ lý vụ án.

Phương án 2: Đề nghị Tòa án thu thập chứng cứ

Trong trường hợp bạn đã nỗ lực nhưng không thể tự mình thu thập được thông tin về hộ khẩu, bạn có quyền nhờ đến sự can thiệp của cơ quan tiến hành tố tụng. Căn cứ vào Điều 70 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, đương sự có quyền:

"Đề nghị Tòa án xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ của vụ việc mà tự mình không thể thực hiện được; đề nghị Tòa án yêu cầu đương sự khác xuất trình tài liệu, chứng cứ mà họ đang giữ..."

Khi đó, bạn cần viết đơn đề nghị Tòa án hỗ trợ xác minh nơi cư trú của bị đơn. Tòa án sẽ gửi văn bản yêu cầu cơ quan Công an cung cấp thông tin cư trú để làm căn cứ thụ lý và giải quyết vụ án theo đúng thẩm quyền.

Lời khuyên từ chuyên gia

Dù pháp luật có cơ chế hỗ trợ, nhưng việc thiếu sổ hộ khẩu chắc chắn sẽ khiến thời gian giải quyết vụ việc kéo dài hơn so với thông thường do phải thực hiện thêm các bước xác minh. Do đó, nếu có thể, hãy cố gắng thỏa thuận với đối phương hoặc tìm kiếm các bản sao đã công chứng trước đó để đẩy nhanh tiến độ.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc soạn thảo đơn từ hoặc cần tư vấn sâu hơn về các tình huống tranh chấp tài sản, quyền nuôi con khi ly hôn, hãy tham khảo thêm các bài viết hướng dẫn chi tiết trên hệ thống của chúng tôi.