Trong quá trình đàm phán hợp đồng lao động, tiền lương luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Tuy nhiên, không ít người lao động vẫn còn lúng túng trước hai khái niệm Lương Net và Lương Gross. Việc hiểu sai hoặc không nắm rõ bản chất của các loại lương này có thể dẫn đến những thiệt thòi đáng kể về quyền lợi bảo hiểm xã hội và thuế sau này. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật áp dụng tại thời điểm năm 2021 để giúp bạn có cái nhìn thấu đáo nhất.

1. Lương Net là gì? Bản chất của thu nhập thực nhận

Mặc dù thuật ngữ "Lương Net" không được quy định trực tiếp trong Bộ luật Lao động 2019, nhưng đây là khái niệm cực kỳ phổ biến trong thực tế quản trị nhân sự. Thuật ngữ này bắt nguồn từ cụm từ tiếng Anh "Net Income" (thu nhập ròng).

Có thể hiểu đơn giản, Lương Net là số tiền thực tế mà người lao động nhận được vào tài khoản hoặc tiền mặt mỗi kỳ trả lương, sau khi doanh nghiệp đã thực hiện khấu trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Khi thỏa thuận lương Net, doanh nghiệp sẽ chịu trách nhiệm tính toán và nộp các khoản trích theo lương thay cho người lao động.

2. Phân biệt Lương Net và Lương Gross: Đâu là sự lựa chọn thông minh?

Để đưa ra quyết định đúng đắn, người lao động cần hiểu rõ sự khác biệt giữa hai hình thức trả lương này dựa trên quy định tại Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 về tiền lương.

Lương Gross - Tổng thu nhập trước thuế và bảo hiểm

Lương Gross là tổng mức thu nhập mà doanh nghiệp chi trả cho người lao động, bao gồm lương cơ bản, các khoản phụ cấp, trợ cấp và hoa hồng. Tuy nhiên, đây chưa phải là số tiền cuối cùng bạn nhận được. Từ mức lương này, người lao động sẽ phải trích đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế TNCN theo quy định.

Lương Net - Con số cuối cùng chảy vào túi bạn

Ngược lại, lương Net mang lại sự tiện lợi vì người lao động không cần quan tâm đến việc tính toán các khoản khấu trừ. Tuy nhiên, rủi ro tiềm ẩn nằm ở chỗ mức lương dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội có thể thấp hơn mức lương thực tế nếu không có thỏa thuận rõ ràng.

3. Hướng dẫn chi tiết cách tính lương Net từ lương Gross năm 2021

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và các văn bản hướng dẫn, công thức quy đổi cơ bản như sau:

Lương Net = Lương Gross - (BHXH + BHYT + BHTN) - Thuế TNCN (nếu có)

Tỷ lệ trích đóng bảo hiểm bắt buộc đối với người lao động năm 2021:

• Bảo hiểm xã hội (BHXH): 8% (vào quỹ hưu trí và tử tuất) theo quy định tại Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.
• Bảo hiểm y tế (BHYT): 1,5%.
• Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): 1%.

Về Thuế thu nhập cá nhân: Người lao động được áp dụng mức giảm trừ gia cảnh đối với bản thân là 11 triệu đồng/tháng và đối với mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng (theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14).

4. Những rủi ro "ngầm" khi nhận lương Net người lao động cần lưu ý

Mặc dù nhận lương Net giúp bạn ổn định về dòng tiền thực nhận hàng tháng, nhưng hình thức này chứa đựng những rủi ro pháp lý mà bạn cần đặc biệt lưu tâm:

Doanh nghiệp đóng bảo hiểm trên mức lương thấp

Nhiều doanh nghiệp khi ký hợp đồng lương Net thường chỉ đóng bảo hiểm dựa trên mức lương tối thiểu vùng hoặc một mức lương thấp hơn nhiều so với thu nhập thực tế để tiết kiệm chi phí. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ thai sản, ốm đau, tai nạn lao động và đặc biệt là lương hưu sau này.

Khó khăn khi quyết toán thuế TNCN

Khi nhận lương Net, doanh nghiệp là bên thực hiện kê khai và nộp thuế. Nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập khác nhau, việc tự quyết toán thuế TNCN sẽ trở nên phức tạp hơn do chứng từ khấu trừ thuế từ doanh nghiệp có thể không phản ánh đúng tổng thu nhập Gross đã quy đổi.

5. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý: Nên chọn lương Net hay Gross?

Lời khuyên tốt nhất cho người lao động là nên thỏa thuận Lương Gross. Khi đó, bạn sẽ chủ động kiểm soát được mức đóng bảo hiểm và thuế của mình, đảm bảo các quyền lợi an sinh xã hội được thực hiện trên đúng giá trị sức lao động mà bạn bỏ ra.

Nếu bắt buộc phải nhận lương Net, hãy yêu cầu doanh nghiệp ghi rõ trong hợp đồng lao động mức lương dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội là bao nhiêu. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm thông qua ứng dụng VssID để đảm bảo doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết.

Việc nắm vững các quy định về tiền lương không chỉ giúp bạn tự tin hơn khi đàm phán mà còn là lá chắn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình trong suốt quá trình làm việc.