Phí thi hành án dân sự là khoản tiền mà người được thi hành án phải nộp khi nhận được tiền, tài sản theo bản án, quyết định của Tòa án. Tuy nhiên, nhằm hỗ trợ các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn hoặc người có công, pháp luật đã quy định cơ chế miễn, giảm khoản phí này. Đặc biệt, với sự ra đời của Luật Thi hành án dân sự 2025, các quy định về thủ tục này đã có những điều chỉnh quan trọng hướng tới sự minh bạch và thuận tiện cho người dân.

1. Phí thi hành án dân sự: Ai phải nộp và mức nộp là bao nhiêu?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự 2025, người được thi hành án là cơ quan, tổ chức, cá nhân được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định được thi hành. Đồng thời, khoản 10 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự 2025 nhấn mạnh:

“Phí thi hành án là khoản tiền mà đương sự phải nộp khi người được thi hành án nhận được tiền, tài sản theo bản án, quyết định.”

Như vậy, người có trách nhiệm nộp phí thi hành án dân sự chính là người được thi hành án. Mức phí này được tính dựa trên giá trị tài sản thực nhận. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 216/2016/TT-BTC, mức phí được phân cấp như sau:

• Dưới 5 tỷ đồng: 3% số tiền, giá trị tài sản thực nhận.
• Từ 5 tỷ đến 7 tỷ đồng: 150 triệu đồng + 2% phần vượt quá 5 tỷ đồng.
• Từ 7 tỷ đến 10 tỷ đồng: 190 triệu đồng + 1% phần vượt quá 7 tỷ đồng.
• Từ 10 tỷ đến 15 tỷ đồng: 220 triệu đồng + 0,5% phần vượt quá 10 tỷ đồng.
• Trên 15 tỷ đồng: 245 triệu đồng + 0,01% phần vượt quá 15 tỷ đồng.

2. Điều kiện để được miễn, giảm phí thi hành án dân sự năm 2026

Không phải mọi trường hợp đều phải nộp phí. Pháp luật quy định các điều kiện cụ thể để được xem xét miễn hoặc giảm phí thi hành án:

2.1. Các trường hợp được miễn phí

• Người được thi hành án thuộc diện được hưởng chế độ ưu đãi người có công với cách mạng.
• Người thuộc diện neo đơn được UBND cấp xã xác nhận; hoặc người bị tàn tật, ốm đau kéo dài có xác nhận của cơ sở y tế cấp huyện trở lên.
• Trường hợp người được thi hành án đã xác minh chính xác điều kiện thi hành án của đối phương sau khi cơ quan thi hành án đã ra quyết định chưa có điều kiện thi hành án, và sau đó xử lý được tài sản.

2.2. Các trường hợp được giảm phí

• Giảm đến 80%: Đối với người có khó khăn về kinh tế thuộc chuẩn hộ nghèo (có xác nhận của UBND cấp xã hoặc cơ quan nơi làm việc).
• Giảm 30%: Khi người được thi hành án tự xác minh chính xác tài sản và cơ quan thi hành án xử lý được tài sản mà không cần cưỡng chế huy động lực lượng.
• Giảm 20%: Tương tự trường hợp trên nhưng có áp dụng biện pháp cưỡng chế cần huy động lực lượng.

3. Hồ sơ đề nghị miễn, giảm phí thi hành án dân sự gồm những gì?

Theo hướng dẫn tại Quyết định 630/QĐ-BTP của Bộ Tư pháp, thành phần hồ sơ bao gồm:

1. Đơn đề nghị: Theo mẫu quy định, nêu rõ lý do xin miễn hoặc giảm phí.
2. Quyết định thi hành án: Bản sao kèm theo.
3. Tài liệu chứng minh: Tùy trường hợp mà nộp giấy tờ chứng minh người có công, xác nhận hộ nghèo, xác nhận neo đơn hoặc hồ sơ bệnh án (đối với người ốm đau kéo dài).
4. Văn bản ủy quyền: Nếu thực hiện thông qua người đại diện.

Lưu ý về cư trú: Theo Nghị định 104/2022/NĐ-CP, cơ quan thi hành án sẽ ưu tiên khai thác thông tin cư trú qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo khoản 2 Điều 14 Nghị định 104/2022/NĐ-CP. Chỉ khi không khai thác được mới yêu cầu người dân xuất trình Thẻ Căn cước hoặc Giấy xác nhận thông tin cư trú.

4. Trình tự, thủ tục thực hiện đề nghị miễn, giảm phí thi hành án

Quy trình thực hiện được tối giản hóa nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho đương sự:

• Bước 1: Nộp hồ sơ. Đương sự nộp hồ sơ trực tiếp tại trụ sở cơ quan thi hành án dân sự, gửi qua đường bưu điện hoặc thực hiện trực tuyến trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính dùng chung Ngành Tư pháp.
• Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra. Cán bộ tiếp nhận kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ. Nếu hồ sơ chưa đủ, người dân sẽ được hướng dẫn bổ sung ngay.
• Bước 3: Giải quyết. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Thủ trưởng cơ quan thi hành án có trách nhiệm xem xét và ra quyết định miễn hoặc giảm phí.
• Bước 4: Trả kết quả. Cơ quan thi hành án gửi quyết định miễn, giảm phí cho đương sự. Trường hợp không được chấp nhận, cơ quan phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do.

5. Lời khuyên pháp lý

Việc nắm vững các quy định về miễn, giảm phí thi hành án không chỉ giúp bạn tiết kiệm chi phí mà còn đảm bảo quyền lợi chính đáng trong quá trình thực thi bản án. Người dân nên chủ động chuẩn bị các giấy tờ chứng minh hoàn cảnh khó khăn hoặc diện ưu tiên ngay từ khi yêu cầu thi hành án để quy trình được diễn ra nhanh chóng nhất.

Trên đây là hướng dẫn chi tiết về thủ tục đề nghị miễn, giảm phí thi hành án dân sự áp dụng cho năm 2026. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào, quý khách nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia pháp lý hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan thi hành án có thẩm quyền để được hỗ trợ.