Bảo hiểm y tế (BHYT) là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng, giúp người dân giảm bớt gánh nặng tài chính khi không may ốm đau, bệnh tật. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ người dân, đặc biệt là những người lao động tự do di cư, thường gặp khó khăn khi thực hiện các thủ tục hành chính do không có sổ hộ khẩu tại nơi cư trú. Vậy trong bối cảnh năm 2020, việc mua bảo hiểm y tế có cần sổ hộ khẩu không? Câu trả lời là không bắt buộc nếu bạn có các giấy tờ thay thế hợp lệ.

4 nhóm đối tượng được tham gia BHYT theo hộ gia đình

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 146/2018/NĐ-CP, nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình bao gồm các đối tượng sau:

• Người có tên trong sổ hộ khẩu: Đây là nhóm phổ biến nhất, trừ những người đã thuộc đối tượng tham gia BHYT theo các nhóm khác (như nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, nhóm do cơ quan BHXH đóng...).
• Người có tên trong sổ tạm trú: Đây chính là quy định mở đường cho những người không có hộ khẩu tại địa phương vẫn có thể tham gia BHYT.
• Chức sắc, chức việc, nhà tu hành: Những người hoạt động tôn giáo theo quy định của pháp luật.
• Người sinh sống trong cơ sở bảo trợ xã hội: Áp dụng cho các đối tượng không được ngân sách Nhà nước hỗ trợ đóng BHYT trực tiếp.

Như vậy, căn cứ vào quy định trên, sổ hộ khẩu không phải là điều kiện bắt buộc duy nhất để tham gia BHYT hộ gia đình. Nếu bạn đang sinh sống, làm việc tại một địa phương khác và chỉ có sổ tạm trú, bạn hoàn toàn có quyền đăng ký mua BHYT tại nơi tạm trú đó.

Hồ sơ mua bảo hiểm y tế khi không có sổ hộ khẩu năm 2020

Để đảm bảo quyền lợi khám chữa bệnh, người dân cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo hướng dẫn tại Công văn số 3170/BHXH-BT. Cụ thể, hồ sơ bao gồm:

1. Tờ khai tham gia bảo hiểm y tế: Sử dụng mẫu TK1-TS mới nhất. Người dân cần điền đầy đủ thông tin cá nhân và các thành viên trong hộ gia đình cùng tham gia.
2. Sổ tạm trú (KT3): Đây là giấy tờ quan trọng nhất thay thế cho sổ hộ khẩu. Sổ tạm trú phải còn hiệu lực và có tên của người đăng ký tham gia.
3. Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân hoặc các giấy tờ có dán ảnh khác để đối chiếu thông tin.
4. Danh sách thành viên hộ gia đình đã có thẻ BHYT: Để được giảm trừ mức đóng theo quy định (người thứ 2, 3, 4... đóng mức thấp hơn người thứ nhất), bạn cần mang theo bản sao thẻ BHYT của các thành viên khác trong hộ đã tham gia trước đó.

Thủ tục đăng ký mua BHYT hộ gia đình chi tiết

Quy trình mua BHYT năm 2020 đã được đơn giản hóa tối đa để người dân dễ dàng tiếp cận. Bạn có thể thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Xác định điểm thu BHYT
Người dân có thể đến trực tiếp cơ quan Bảo hiểm xã hội quận/huyện hoặc các đại lý thu BHYT được ủy quyền như: Ủy ban nhân dân xã/phường, bưu điện, hoặc các trạm y tế địa phương.

Bước 2: Nộp hồ sơ và lựa chọn nơi khám chữa bệnh ban đầu
Tại điểm thu, bạn nộp hồ sơ đã chuẩn bị. Đồng thời, bạn sẽ được tư vấn lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh ban đầu (thường là bệnh viện tuyến huyện hoặc trạm y tế xã/phường) phù hợp với nơi cư trú để thuận tiện cho việc đi lại.

Bước 3: Đóng tiền và nhận giấy hẹn
Sau khi cán bộ tiếp nhận kiểm tra hồ sơ hợp lệ, bạn thực hiện đóng tiền tham gia BHYT. Cán bộ sẽ cấp cho bạn một biên lai thu tiền và giấy hẹn trả kết quả.

Bước 4: Nhận thẻ BHYT
Theo quy định tại khoản 11 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH phải cấp thẻ BHYT cho người dân.

"Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ quy định tại Điều 17 của Luật này, tổ chức bảo hiểm y tế phải cấp thẻ bảo hiểm y tế cho đối tượng tham gia bảo hiểm y tế."

Lưu ý về thời hạn sử dụng của thẻ BHYT

Một điểm quan trọng người dân cần lưu ý là thời điểm thẻ có giá trị sử dụng. Đối với người tham gia BHYT hộ gia đình lần đầu hoặc tham gia lại sau một thời gian gián đoạn (trên 3 tháng), thẻ BHYT sẽ có giá trị sử dụng sau 30 ngày kể từ ngày đóng tiền. Do đó, người dân nên chủ động tham gia sớm để tránh khoảng trống về quyền lợi khi có nhu cầu khám chữa bệnh.

Việc nắm vững các quy định về mua bảo hiểm y tế khi không có sổ hộ khẩu sẽ giúp người dân tự tin hơn khi thực hiện các thủ tục pháp lý, đảm bảo quyền được chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình trong mọi tình huống.