Ngày 19/11/2018, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018 (Luật số 34/2018/QH14). Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của văn bản này chính là việc nâng cao tiêu chuẩn về trình độ đào tạo đối với đội ngũ giảng viên giảng dạy tại các cơ sở giáo dục đại học.

Nâng chuẩn trình độ giảng viên: Thạc sĩ là yêu cầu tối thiểu

Theo quy định mới, trình độ của chức danh giảng viên giảng dạy trình độ đại học đã có sự thay đổi căn bản so với các quy định trước đây. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 54 của Luật này nêu rõ:

"Trình độ tối thiểu của chức danh giảng viên giảng dạy trình độ đại học là thạc sĩ, trừ chức danh trợ giảng; trình độ của chức danh giảng viên giảng dạy trình độ thạc sĩ, tiến sĩ là tiến sĩ. Cơ sở giáo dục đại học ưu tiên tuyển dụng người có trình độ tiến sĩ làm giảng viên; phát triển, ưu đãi đội ngũ giáo sư đầu ngành để phát triển các ngành đào tạo."

Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc từ ngày 01/07/2019, các cá nhân muốn trở thành giảng viên đại học chính thức (không phải trợ giảng) bắt buộc phải sở hữu bằng Thạc sĩ trở lên. Đây là bước đi quyết liệt nhằm loại bỏ tình trạng giảng viên chỉ có trình độ đại học đứng lớp, từ đó đảm bảo hàm lượng tri thức và kỹ năng truyền thụ chuyên sâu cho sinh viên.

Phân cấp trình độ theo bậc đào tạo

Không chỉ dừng lại ở bậc đại học, Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018 còn quy định chặt chẽ về trình độ của giảng viên tham gia đào tạo sau đại học:

• Giảng dạy trình độ Thạc sĩ: Giảng viên phải có trình độ Tiến sĩ.
• Giảng dạy trình độ Tiến sĩ: Giảng viên phải có trình độ Tiến sĩ.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng khuyến khích các trường đại học có chính sách ưu tiên tuyển dụng Tiến sĩ và đãi ngộ xứng đáng cho các Giáo sư đầu ngành. Điều này nhằm tạo ra một môi trường học thuật chuyên nghiệp, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và hội nhập quốc tế.

Công khai minh bạch chi phí và học phí

Song song với việc siết chặt chất lượng giảng viên, Luật mới cũng chú trọng đến quyền lợi của người học thông qua việc yêu cầu tính minh bạch trong tài chính. Các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm công bố công khai:

• Chi phí đào tạo thực tế cho mỗi sinh viên.
• Mức thu học phí và lộ trình tăng học phí cho cả khóa học.
• Các khoản thu dịch vụ tuyển sinh và các dịch vụ khác.

Thông tin này phải được đăng tải rõ ràng trên trang thông tin điện tử của trường và đính kèm trong thông báo tuyển sinh để người học và xã hội cùng giám sát.

Lộ trình thực hiện và tác động xã hội

Quy định về trình độ giảng viên sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2019. Đối với những giảng viên hiện đang công tác nhưng chưa đạt chuẩn Thạc sĩ, các trường đại học sẽ phải có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng hoặc sắp xếp lại vị trí công việc phù hợp (như chuyển sang làm trợ giảng hoặc công tác quản lý) để đảm bảo đúng quy định của pháp luật.

Việc áp dụng Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018 được kỳ vọng sẽ tạo ra một cuộc "thanh lọc" tích cực, giúp hệ thống giáo dục đại học Việt Nam tiệm cận gần hơn với các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời khẳng định vị thế của người thầy trong kỷ nguyên tri thức mới.