Trong bối cảnh quản trị doanh nghiệp hiện đại, việc chăm sóc sức khỏe người lao động không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Đối với các công ty cổ phần, việc thiết lập một bộ phận y tế đúng chuẩn không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tai nạn lao động mà còn đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật hiện hành.

1. Khi nào công ty cổ phần bắt buộc phải có bộ phận y tế?

Không phải mọi doanh nghiệp đều có yêu cầu về bộ phận y tế giống nhau. Căn cứ vào quy mô nhân sự và tính chất ngành nghề, Điều 37 Nghị định 39/2016/NĐ-CP đã phân loại cụ thể các mức độ tổ chức y tế cơ sở như sau:

Nhóm ngành nghề có nguy cơ cao

Đối với các lĩnh vực như chế biến thủy sản, sản xuất hóa chất, khai khoáng, dệt may, da giày, đóng tàu, sản xuất vật liệu xây dựng... yêu cầu về nhân sự y tế rất khắt khe:

• Dưới 300 lao động: Phải có ít nhất 01 nhân viên y tế trình độ trung cấp.
• Từ 300 đến dưới 500 lao động: Phải có ít nhất 01 bác sĩ/y sĩ và 01 nhân viên y tế trình độ trung cấp.
• Từ 500 đến dưới 1.000 lao động: Phải có ít nhất 01 bác sĩ và mỗi ca làm việc phải đảm bảo có 01 người phụ trách y tế trình độ trung cấp.
• Từ 1.000 lao động trở lên: Bắt buộc phải thành lập cơ sở y tế (phòng khám hoặc trạm y tế) theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Nhóm ngành nghề thông thường

Với các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác, tiêu chuẩn được nới lỏng hơn một chút:

• Dưới 500 lao động: Tối thiểu 01 người làm công tác y tế trình độ trung cấp.
• Từ 500 đến dưới 1.000 lao động: Tối thiểu 01 y sĩ và 01 cán bộ y tế trình độ trung cấp.
• Từ 1.000 lao động trở lên: Phải có ít nhất 01 bác sĩ và 01 cán bộ y tế đi kèm.

2. Tiêu chuẩn khắt khe đối với nhân sự y tế doanh nghiệp

Người làm công tác y tế tại công ty cổ phần không chỉ cần có bằng cấp chuyên môn mà còn phải đáp ứng các chứng chỉ hành nghề đặc thù. Theo khoản 3 Điều 37 Nghị định 39/2016/NĐ-CP, các điều kiện bắt buộc bao gồm:

• Về chuyên môn: Phải là Bác sĩ, Bác sĩ y tế dự phòng, Y sĩ, Cử nhân Điều dưỡng hoặc Điều dưỡng trung học, Hộ sinh viên.
• Về chứng chỉ: Phải có Chứng chỉ chứng nhận chuyên môn về y tế lao động.
• Về đào tạo cập nhật: Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Thông tư 29/2021/TT-BYT, định kỳ 05 năm một lần, cán bộ y tế phải tham gia đào tạo cập nhật chuyên môn ít nhất 40 giờ.

3. Nhiệm vụ và quyền hạn của bộ phận y tế

Bộ phận y tế không chỉ đơn thuần là nơi cấp phát thuốc cảm sốt thông thường. Theo Điều 72 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, họ đóng vai trò tham mưu chiến lược cho lãnh đạo doanh nghiệp:

"Người làm công tác y tế, bộ phận y tế có nhiệm vụ tham mưu, giúp người sử dụng lao động và trực tiếp thực hiện việc quản lý sức khỏe của người lao động... xây dựng phương án sơ cứu, cấp cứu, thuốc thiết yếu và tình huống cấp cứu tai nạn lao động."

Đặc biệt, bộ phận y tế có quyền hạn rất lớn trong việc bảo vệ an toàn cho công nhân viên. Cụ thể, theo khoản 3 Điều 73 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, họ có quyền yêu cầu đình chỉ công việc khẩn cấp nếu phát hiện nguy cơ gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe người lao động.

4. Thủ tục thông báo và phương án thay thế khi không đủ nhân sự

Sau khi kiện toàn bộ máy y tế, doanh nghiệp có nghĩa vụ thông báo thông tin nhân sự y tế với Sở Y tế cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính. Đây là thủ tục hành chính bắt buộc để cơ quan chức năng giám sát việc tuân thủ an toàn lao động.

Giải pháp cho doanh nghiệp nhỏ: Trong trường hợp công ty không thể tự bố trí nhân sự y tế cơ hữu, pháp luật cho phép ký hợp đồng với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ năng lực. Tuy nhiên, cơ sở này phải cam kết có mặt kịp thời trong vòng 30 phút (vùng đồng bằng) hoặc 60 phút (vùng sâu, vùng xa) khi có sự cố khẩn cấp xảy ra.

Việc tổ chức bộ phận y tế bài bản không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt hành chính nặng nề mà còn tạo dựng niềm tin, sự an tâm cho người lao động, từ đó nâng cao hiệu suất làm việc và giá trị thương hiệu của công ty trên thị trường.