Trong môi trường lao động hiện đại, việc bảo vệ sức khỏe cho đội ngũ nhân viên không chỉ dừng lại ở việc khám sức khỏe định kỳ thông thường. Đối với những ngành nghề có yếu tố độc hại, nguy hiểm, việc tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp là một yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp vẫn còn lúng túng về tần suất tổ chức cũng như các chế tài xử phạt đi kèm, đặc biệt là sau khi Nghị định 12/2022/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2022.

1. Những đối tượng nào bắt buộc phải được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp?

Không phải mọi người lao động đều cần khám bệnh nghề nghiệp. Theo quy định tại Điều 6 Thông tư 28/2016/TT-BYT, các đối tượng sau đây nằm trong diện bắt buộc:

• Người lao động tiếp xúc với các yếu tố có hại có khả năng mắc bệnh nghề nghiệp (được xác định qua quan trắc môi trường lao động).
• Người lao động làm các nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
• Người lao động chuyển sang làm nghề, công việc có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp.

Việc xác định đúng đối tượng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ đúng quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015.

2. Tần suất tổ chức khám: 1 năm mấy lần là đúng luật?

Tần suất khám phát hiện bệnh nghề nghiệp được quy định rất rõ ràng nhằm đảm bảo sức khỏe người lao động được theo dõi liên tục. Căn cứ vào Điều 7 Thông tư 28/2016/TT-BYT và khoản 1 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, thời gian khám được phân loại như sau:

Đối với nhóm lao động thông thường

Người lao động làm việc trong điều kiện bình thường phải được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp ít nhất 01 năm/lần.

Đối với nhóm lao động đặc thù

Doanh nghiệp phải tổ chức khám ít nhất 06 tháng/lần đối với các trường hợp:

• Người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
• Người lao động là người khuyết tật.
• Người lao động chưa thành niên hoặc người lao động cao tuổi.

Ngoài ra, trong trường hợp nghi ngờ mắc bệnh nghề nghiệp cấp tính hoặc theo yêu cầu cụ thể của người lao động/người sử dụng lao động, việc khám có thể được thực hiện bất cứ lúc nào mà không phụ thuộc vào định kỳ nêu trên.

3. Chi phí khám bệnh nghề nghiệp do ai chi trả?

Đây là câu hỏi mà nhiều doanh nghiệp quan tâm. Theo quy định tại khoản 6 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015:

"Chi phí cho hoạt động khám sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, điều trị bệnh nghề nghiệp cho người lao động do người sử dụng lao động chi trả... được hạch toán vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo Luật thuế thu nhập doanh nghiệp."

Như vậy, người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả toàn bộ. Người lao động không phải bỏ ra bất kỳ khoản phí nào cho hoạt động này. Đổi lại, doanh nghiệp được tính các khoản này vào chi phí hợp lý để giảm thuế thu nhập doanh nghiệp.

4. Chế tài xử phạt: Mức phạt lên đến 150 triệu đồng

Kể từ ngày 17/01/2022, khi Nghị định 12/2022/NĐ-CP có hiệu lực, mức xử phạt đối với hành vi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp đã được quy định rất nghiêm khắc tại khoản 2 Điều 22:

• Đối với cá nhân vi phạm: Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng trên mỗi người lao động bị vi phạm, nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng.
• Đối với tổ chức (doanh nghiệp) vi phạm: Mức phạt gấp đôi, tức là từ 2.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng trên mỗi người lao động, tối đa không quá 150.000.000 đồng.

Đây là con số không hề nhỏ, đủ sức răn đe đối với những doanh nghiệp có ý định "lách luật" hoặc bỏ qua quyền lợi sức khỏe của nhân viên.

Tóm lại, việc tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp 1 năm từ 1 đến 2 lần (tùy đối tượng) không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro pháp lý và tài chính nặng nề mà còn là cách để xây dựng môi trường làm việc bền vững, gắn kết người lao động.