Trong bối cảnh pháp luật về an sinh xã hội ngày càng được siết chặt, các doanh nghiệp, đặc biệt là mô hình công ty hợp danh, cần đặc biệt lưu ý đến các quy định về đóng bảo hiểm. Việc chậm đóng, trốn đóng hoặc đóng không đủ mức quy định dẫn đến việc bị truy thu bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) kèm theo những khoản lãi suất không hề nhỏ.

Các trường hợp bị truy thu bảo hiểm xã hội năm 2026

Theo quy định tại Quyết định 595/QĐ-BHXH và hướng dẫn tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, việc truy thu được thực hiện trong các trường hợp sau:

• Trốn đóng bảo hiểm: Doanh nghiệp không đăng ký tham gia cho người lao động thuộc diện bắt buộc, hoặc đóng không đủ số người, chiếm dụng tiền đóng bảo hiểm.
• Điều chỉnh tăng tiền lương: Sau 06 tháng kể từ ngày có quyết định nâng lương hoặc ký phụ lục hợp đồng lao động tăng lương mà doanh nghiệp chưa thực hiện đóng theo mức mới.
• Người lao động đi làm việc ở nước ngoài về nước: Truy đóng cho thời gian chưa đóng sau khi chấm dứt hợp đồng lao động về nước.

Điều 38 Điều 38 Quyết định 595/QĐ-BHXH quy định: "Truy thu là việc cơ quan BHXH thu khoản tiền phải đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN của trường hợp trốn đóng, đóng không đủ số người thuộc diện bắt buộc tham gia, đóng không đủ số tiền phải đóng theo quy định..."

Mức lãi suất truy thu và rủi ro tài chính

Bên cạnh số tiền gốc phải nộp, công ty hợp danh còn phải chịu khoản tiền lãi tính trên số tiền và thời gian chậm đóng. Theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, mức lãi suất này được xác định dựa trên lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề.

Việc tính toán tiền lãi được thực hiện minh bạch nhưng vô cùng khắt khe. Nếu doanh nghiệp không tự giác khắc phục, cơ quan BHXH sẽ tiến hành thanh tra chuyên ngành và ra kết luận xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.

Hồ sơ và thủ tục cần chuẩn bị khi bị truy thu

Để giải quyết việc truy thu, công ty hợp danh cần chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ theo quy định tại khoản 2 Điều 38 Quyết định 595/QĐ-BHXH, bao gồm:

1. Hợp đồng lao động (xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn).
2. Bảng thanh toán tiền lương, bảng kê tiền lương qua ATM tương ứng thời gian truy thu.
3. Văn bản giải trình, thuyết minh lý do chậm đóng hoặc đóng thiếu.
4. Kết luận thanh tra hoặc Quyết định xử lý vi phạm (đối với trường hợp truy thu từ 06 tháng trở lên).

Thời gian giải quyết truy thu thông thường là 10 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Đối với trường hợp điều chỉnh tăng tiền lương, thời gian rút ngắn chỉ còn không quá 03 ngày.

Lời khuyên pháp lý: Các công ty hợp danh nên chủ động rà soát danh sách lao động và mức lương đóng bảo hiểm định kỳ để tránh rơi vào tình trạng bị truy thu, gây ảnh hưởng đến uy tín và dòng tiền của doanh nghiệp.