Tâm lý phấn khởi khi vừa tậu được chiếc xe máy mới tinh khiến không ít người vội vã điều khiển phương tiện di chuyển ngay ra đường mà chưa kịp hoàn tất thủ tục đăng ký, cấp biển số. Nhiều người cho rằng xe mới mua trong thời gian chờ đăng ký hoặc chạy từ cửa hàng về nhà thì lực lượng chức năng sẽ "linh động" không xử phạt. Tuy nhiên, hành vi điều khiển xe máy chưa đăng ký tham gia giao thông tiềm ẩn rất nhiều rủi ro pháp lý, đối mặt với mức phạt tiền nghiêm khắc, bị trừ điểm giấy phép lái xe và thậm chí có nguy cơ bị tịch thu phương tiện.

1. Xe máy chưa đăng ký có được phép lưu thông trên đường không?

Quy định của pháp luật hiện hành yêu cầu mọi phương tiện cơ giới đường bộ khi tham gia giao thông phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và có đầy đủ giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu, quản lý hợp pháp. Việc sở hữu một chiếc xe mới hoàn toàn không đồng nghĩa với việc chủ xe có quyền tự do điều khiển phương tiện đó trên các tuyến đường giao thông công cộng.

Căn cứ theo quy định tại Điều 35 Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15), xe mô tô, xe gắn máy chỉ đủ điều kiện tham gia giao thông đường bộ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện bắt buộc sau đây:

• Đã được cơ quan công an có thẩm quyền cấp chứng nhận đăng ký xe và gắn biển số xe theo đúng quy định;

• Bảo đảm các yêu cầu về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy chuẩn.

Như vậy, bất kỳ chiếc xe máy nào chưa làm thủ tục đăng ký, chưa được cấp chứng nhận đăng ký xe và biển số (hoặc chưa có giấy đăng ký xe tạm thời) đều không đủ điều kiện pháp lý để lưu thông trên đường. Ngoại lệ duy nhất là phương tiện di chuyển trong trường hợp đăng ký xe tạm thời để di chuyển từ nhà máy, kho cảng đến nơi đăng ký hoặc di chuyển kiểm định theo quy định của Bộ Công an.

2. Mức xử phạt đối với hành vi điều khiển xe máy chưa đăng ký ra đường

Hành vi đưa phương tiện chưa đủ điều kiện ra lưu thông không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý trật tự, an toàn giao thông mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự. Do đó, khung pháp lý hiện hành áp dụng chế tài xử phạt rất nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm này.

Căn cứ theo Điều 14 Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ:

Điều 14. Xử phạt, trừ điểm giấy phép lái xe của người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, các loại xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy vi phạm quy định về điều kiện của phương tiện khi tham gia giao thông

...

2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Điều khiển xe không có chứng nhận đăng ký xe (hoặc bản sao chứng nhận đăng ký xe có chứng thực kèm theo bản gốc giấy biên nhận của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong trường hợp tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài giữ bản gốc chứng nhận đăng ký xe) hoặc sử dụng chứng nhận đăng ký xe (hoặc bản sao chứng nhận đăng ký xe có chứng thực kèm theo bản gốc giấy biên nhận của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong trường hợp tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài giữ bản gốc chứng nhận đăng ký xe) đã hết hạn sử dụng, hết hiệu lực;

...

5. Ngoài việc bị phạt tiền, người điều khiển xe thực hiện hành vi vi phạm còn bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung sau đây:

...

b) Thực hiện hành vi quy định tại điểm a, điểm b khoản 2 Điều này trong trường hợp không có chứng nhận đăng ký xe (hoặc bản sao chứng nhận đăng ký xe có chứng thực kèm theo bản gốc giấy biên nhận của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong trường hợp tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài giữ bản gốc chứng nhận đăng ký xe) hoặc sử dụng chứng nhận đăng ký xe (hoặc bản sao chứng nhận đăng ký xe có chứng thực kèm theo bản gốc giấy biên nhận của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong trường hợp tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài giữ bản gốc chứng nhận đăng ký xe) không do cơ quan có thẩm quyền cấp, không đúng số khung, số động cơ (số máy) của xe hoặc bị tẩy xóa mà không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ của phương tiện (không có giấy tờ, chứng nhận nguồn gốc xe, chứng nhận quyền sở hữu hợp pháp) thì bị tịch thu phương tiện.

...

8. Ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, người điều khiển xe thực hiện hành vi vi phạm còn bị trừ điểm giấy phép lái xe như sau:

a) Thực hiện hành vi quy định tại điểm a, điểm b, điểm c khoản 2 Điều này bị trừ điểm giấy phép lái xe 02 điểm;

Từ quy định cụ thể nêu trên, đối với người điều khiển xe máy chưa đăng ký (không có chứng nhận đăng ký xe) di chuyển ra đường, các hình thức phạt và chế tài áp dụng bao gồm:

Mức phạt tiền

Người vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi điều khiển xe không có chứng nhận đăng ký xe theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 14 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Trừ điểm giấy phép lái xe (GPLX)

Theo cơ chế quản lý điểm giấy phép lái xe mới, bên cạnh việc bị nộp phạt tiền, người điều khiển xe vi phạm quy định trên sẽ bị trừ 02 điểm trên Giấy phép lái xe căn cứ tại điểm a khoản 8 Điều 14 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Tịch thu phương tiện trong trường hợp đặc biệt

Rủi ro lớn nhất mà người lưu thông xe không đăng ký gặp phải là hình phạt bổ sung tịch thu phương tiện. Cụ thể, nếu người điều khiển không xuất trình được chứng nhận đăng ký xe và đồng thời không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ hợp pháp của phương tiện (không xuất trình được hóa đơn mua bán, chứng từ nguồn gốc nhập khẩu/xuất xưởng...), chiếc xe sẽ bị tịch thu sung công quỹ theo quy định tại điểm b khoản 5 Điều 14 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Lưu ý đối với trường hợp xe mua trả góp hoặc thế chấp ngân hàng: Trường hợp giấy chứng nhận đăng ký xe bản gốc do ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng nắm giữ, người điều khiển xe bắt buộc phải mang theo bản sao giấy chứng nhận đăng ký xe có chứng thực kèm theo bản gốc Giấy biên nhận còn hiệu lực do tổ chức tín dụng cấp.

3. Biểu mức lệ phí đăng ký, cấp mới biển số xe ô tô, xe máy hiện nay

Để tránh bị xử phạt vi phạm hành chính, chủ phương tiện cần khẩn trương thực hiện thủ tục đăng ký xe và nộp lệ phí đầy đủ. Căn cứ theo Phụ lục Biểu mức thu lệ phí đăng ký, cấp biển phương tiện giao thông ban hành kèm theo Thông tư 155/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, mức thu lệ phí đăng ký, cấp biển số xe cơ giới được phân chia chi tiết như sau:

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 155/2025/TT-BTC, sự phân chia các khu vực thu lệ phí được xác định cụ thể:

• Khu vực I: Bao gồm TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh (bao gồm tất cả các xã, phường trực thuộc thành phố, không phân biệt nội thành hay ngoại thành, trừ đặc khu trực thuộc cấp tỉnh).

• Khu vực II: Bao gồm các đặc khu trực thuộc cấp tỉnh tại Khu vực I và tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương khác ngoài Khu vực I.

Lời khuyên pháp lý cho chủ xe máy mới mua

Để đảm bảo quyền lợi cá nhân và tránh chịu phạt hành chính không đáng có, khi mua xe máy mới, chủ xe cần tuân thủ các bước sau:

1. Không tự ý điều khiển xe mới chưa có biển số di chuyển ra đường ngoài mục đích di chuyển đến cơ quan công an làm thủ tục đăng ký xe theo quy định đăng ký tạm thời.

2. Chủ động thực hiện đăng ký xe tạm thời trên Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công Bộ Công an để có giấy tờ hợp lệ trong thời gian chờ cấp biển định danh chính thức.

3. Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý gồm hóa đơn GTGT, chứng từ lề phí trước bạ, giấy tờ tùy thân (Căn cước công dân) để quá trình cấp biển số diễn ra nhanh chóng.