Trong bối cảnh nền kinh tế năm 2021 đang có những biến động mạnh mẽ, việc tối ưu hóa nguồn nhân lực trở thành bài toán sống còn đối với nhiều doanh nghiệp. Cho thuê lại lao động nổi lên như một giải pháp linh hoạt, giúp doanh nghiệp đáp ứng nhanh chóng nhu cầu sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện với những quy định pháp lý hết sức chặt chẽ mà nếu không nắm vững, doanh nghiệp rất dễ rơi vào bẫy rủi ro pháp lý.

1. Hiểu đúng về bản chất của cho thuê lại lao động

Theo quy định tại khoản 1 Điều 52 Bộ luật Lao động 2019, cho thuê lại lao động là một mối quan hệ lao động đặc biệt gồm ba bên: doanh nghiệp cho thuê lại, bên thuê lại và người lao động.

"Cho thuê lại lao động là việc người lao động giao kết hợp đồng lao động với một người sử dụng lao động là doanh nghiệp cho thuê lại lao động, sau đó người lao động được chuyển sang làm việc và chịu sự điều hành của người sử dụng lao động khác mà vẫn duy trì quan hệ lao động với người sử dụng lao động đã giao kết hợp đồng lao động."

Điểm mấu chốt ở đây là người lao động vẫn thuộc biên chế và nhận lương từ doanh nghiệp cho thuê, nhưng lại làm việc dưới sự chỉ đạo trực tiếp của bên thuê lại. Đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đòi hỏi doanh nghiệp phải có Giấy phép hoạt động và chỉ được thực hiện đối với một số công việc nhất định.

2. Danh mục 20 công việc được phép cho thuê lại lao động

Không phải mọi vị trí việc làm đều có thể sử dụng lao động thuê lại. Căn cứ Phụ lục 2 ban hành kèm theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, danh mục các công việc được thực hiện cho thuê lại lao động bao gồm 20 nhóm ngành nghề chính như:

• Phiên dịch, biên dịch, tốc ký;
• Thư ký, trợ lý hành chính;
• Lễ tân, hướng dẫn du lịch;
• Hỗ trợ bán hàng, hỗ trợ dự án;
• Lập trình hệ thống máy sản xuất;
• Vệ sĩ, bảo vệ;
• Lái xe, vận hành máy móc xây dựng;
• Các công việc chuyên biệt trên tàu biển, giàn khoan dầu khí và tàu bay...

Việc sử dụng lao động thuê lại cho các công việc nằm ngoài danh mục này là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt nghiêm khắc.

3. Điều kiện khắt khe để doanh nghiệp hoạt động cho thuê lại

Để được cấp phép hoạt động, doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn vàng quy định tại Điều 54 Bộ luật Lao động 2019 và hướng dẫn tại Điều 21 Nghị định 145/2020/NĐ-CP:

• Ký quỹ tài chính: Doanh nghiệp phải thực hiện ký quỹ 02 tỷ đồng tại ngân hàng thương mại để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
• Năng lực người đại diện: Người đại diện theo pháp luật phải có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực cho thuê lại hoặc cung ứng lao động từ đủ 03 năm trở lên trong vòng 05 năm liền kề trước khi đề nghị cấp phép.
• Hồ sơ pháp lý: Phải có Giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động do cơ quan có thẩm quyền cấp.

4. Thời hạn và điều kiện sử dụng lao động thuê lại

Pháp luật quy định rất rõ về thời gian để tránh tình trạng lạm dụng hình thức này nhằm trốn tránh trách nhiệm dài hạn với người lao động. Theo khoản 1 Điều 53 Bộ luật Lao động 2019, thời hạn cho thuê lại lao động tối đa là 12 tháng.

Bên thuê lại chỉ được sử dụng lao động thuê lại trong các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 53 Bộ luật Lao động 2019 như: đáp ứng sự gia tăng đột ngột về nhu cầu nhân lực, thay thế người nghỉ thai sản, tai nạn lao động hoặc cần lao động trình độ cao.

Ngược lại, tuyệt đối không được sử dụng lao động thuê lại để thay thế người lao động đang đình công, giải quyết tranh chấp lao động hoặc thay thế người bị cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ (khoản 3 Điều 53 Bộ luật Lao động 2019).

5. Hợp đồng cho thuê lại lao động: Những nội dung không thể thiếu

Mối quan hệ giữa doanh nghiệp cho thuê và bên thuê lại phải được cụ thể hóa bằng văn bản. Điều 55 Bộ luật Lao động 2019 quy định hợp đồng phải có các nội dung chủ yếu về địa điểm, vị trí việc làm, thời hạn thuê, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và đặc biệt là trách nhiệm bồi thường tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

6. Chế tài xử phạt vi phạm trong hoạt động cho thuê lại lao động

Năm 2021, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này được xử lý theo Nghị định 28/2020/NĐ-CP. Một số mức phạt đáng chú ý bao gồm:

• Phạt từ 40 - 50 triệu đồng: Đối với bên thuê lại lao động nếu thuê công việc không đúng danh mục hoặc ký hợp đồng với đơn vị không có giấy phép.
• Phạt từ 50 - 75 triệu đồng: Đối với hành vi hoạt động cho thuê lại mà không có giấy phép hoặc sử dụng giấy phép hết hiệu lực.
• Phạt từ 80 - 100 triệu đồng: Đối với doanh nghiệp cho thuê lại nếu cho thuê quá 12 tháng hoặc cho thuê khi đang có tranh chấp lao động.

Việc nắm vững các quy định trên không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru mà còn xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, thượng tôn pháp luật trong mắt đối tác và người lao động.