Trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp tư nhân, việc áp dụng chính sách chiết khấu thương mại nhằm khuyến khích khách hàng mua số lượng lớn hoặc đạt doanh số mục tiêu là vô cùng phổ biến. Tuy nhiên, việc lập hóa đơn sao cho đúng quy định của cơ quan thuế, đặc biệt là trong bối cảnh năm 2020, vẫn khiến nhiều kế toán lúng túng. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách xử lý hóa đơn trong từng trường hợp cụ thể.

Căn cứ pháp lý quan trọng về hóa đơn chiết khấu thương mại

Việc lập hóa đơn đối với hàng hóa, dịch vụ có chiết khấu thương mại dành cho người mua được quy định rõ tại các văn bản sau:

• Thông tư 39/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn về hóa đơn bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ.
• Thông tư 26/2015/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 39/2014/TT-BTC.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 16 Thông tư 39/2014/TT-BTC, cách lập hóa đơn đối với hàng hóa, dịch vụ có chiết khấu thương mại được thực hiện như sau:

"Trường hợp hóa đơn tự in hoặc hóa đơn đặt in được lập bằng máy tính nếu có phần còn trống trên hóa đơn thì không phải gạch chéo... Hướng dẫn lập hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ trong một số trường hợp thực hiện theo Phụ lục 4 ban hành kèm theo Thông tư này."

Các trường hợp lập hóa đơn chiết khấu thương mại thường gặp

1. Chiết khấu thương mại theo từng lần mua hàng

Đây là trường hợp đơn giản nhất, khi khách hàng mua hàng và được hưởng chiết khấu ngay trong lần mua đó. Lúc này, giá bán ghi trên hóa đơn là giá đã giảm (giá đã chiết khấu thương mại), thuế suất thuế GTGT và tiền thuế GTGT được tính trên giá đã giảm.

2. Chiết khấu thương mại căn cứ vào số lượng, doanh số (nhiều lần mua)

Trong trường hợp này, số tiền chiết khấu được xác định sau khi kết thúc chương trình hoặc khi khách hàng đạt đủ điều kiện về số lượng/doanh số. Có hai cách xử lý phổ biến:

Cách A: Chiết khấu vào hóa đơn của lần mua cuối cùng

Nếu số tiền chiết khấu nhỏ hơn giá trị của lần mua cuối cùng, doanh nghiệp có thể trừ trực tiếp số tiền chiết khấu này vào hóa đơn của lần mua cuối cùng. Trên hóa đơn sẽ ghi rõ nội dung chiết khấu thương mại của các hóa đơn trước đó (kèm theo số, ngày của các hóa đơn đó).

Cách B: Lập hóa đơn điều chỉnh chiết khấu

Trường hợp số tiền chiết khấu được lập sau khi đã kết thúc chương trình (kỳ chiết khấu), doanh nghiệp phải lập hóa đơn điều chỉnh kèm bảng kê các số hóa đơn cần điều chỉnh, số tiền thuế, tiền quy đổi. Căn cứ vào hóa đơn điều chỉnh, bên bán và bên mua kê khai điều chỉnh doanh số mua, bán, thuế đầu ra, đầu vào.

Lưu ý quan trọng cho Doanh nghiệp tư nhân năm 2020

Doanh nghiệp cần đảm bảo chính sách chiết khấu thương mại được quy định rõ ràng trong hợp đồng kinh tế hoặc các quy chế bán hàng của đơn vị. Việc thiếu các văn bản này có thể dẫn đến rủi ro bị cơ quan thuế loại bỏ chi phí hoặc không chấp nhận việc giảm trừ doanh thu khi quyết toán thuế.

Ngoài ra, từ ngày 01/11/2020, theo lộ trình của Nghị định 119/2018/NĐ-CP, các doanh nghiệp bắt đầu chuyển dịch mạnh mẽ sang hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp này, các quy định về nội dung chiết khấu trên hóa đơn giấy vẫn được áp dụng tương tự cho hóa đơn điện tử theo hướng dẫn của Thông tư 39/2014/TT-BTC.

Hy vọng những hướng dẫn trên sẽ giúp các doanh nghiệp tư nhân thực hiện đúng quy định pháp luật, tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và tránh được các rủi ro về thuế không đáng có.