Báo cáo tài chính đóng vai trò là phương tiện truyền tải thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán đến các đối tượng sử dụng thông tin để đưa ra các quyết định kinh tế. Đối với các chủ doanh nghiệp, đây là công cụ quản trị đắc lực; đối với cơ quan Nhà nước, đây là căn cứ để kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật thuế và tài chính.

Thông tin cốt lõi trong Báo cáo tài chính

Theo quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC, một bộ báo cáo tài chính hoàn chỉnh phải cung cấp cái nhìn toàn diện về:

• Tài sản: Bao gồm tài sản ngắn hạn và dài hạn mà doanh nghiệp đang nắm giữ.
• Nợ phải trả: Các nghĩa vụ tài chính đối với bên thứ ba.
• Vốn chủ sở hữu: Nguồn vốn thực có của các cổ đông hoặc chủ sở hữu.
• Doanh thu và chi phí: Kết quả từ hoạt động sản xuất kinh doanh và các thu nhập, chi phí khác.
• Lãi, lỗ và phân chia kết quả kinh doanh: Hiệu quả hoạt động sau một kỳ kế toán.
• Các luồng tiền: Sự vận động của dòng tiền trong doanh nghiệp.

Kỳ lập Báo cáo tài chính: Ai phải lập và khi nào?

Căn cứ vào Luật Kế toán 2015, kỳ lập báo cáo tài chính được phân định rõ ràng:

1. Báo cáo tài chính năm: Áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế. Kỳ kế toán năm thường bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm.

2. Báo cáo tài chính giữa niên độ: Bao gồm báo cáo quý và báo cáo 6 tháng. Đối tượng bắt buộc lập bao gồm:

• Doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ.
• Doanh nghiệp có lợi ích công chúng (công ty niêm yết, tổ chức tín dụng...).

Các doanh nghiệp khác không bắt buộc nhưng được khuyến khích lập để phục vụ công tác quản trị nội bộ.

Hệ thống biểu mẫu báo cáo tài chính chuẩn mực

Tùy thuộc vào quy mô và chế độ kế toán áp dụng, hệ thống báo cáo sẽ có sự khác biệt nhất định:

Đối với doanh nghiệp áp dụng Thông tư 200:

• Bảng cân đối kế toán (Mẫu B01-DN).
• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DN).
• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Mẫu B03-DN).
• Bản thuyết minh Báo cáo tài chính (Mẫu B09-DN).

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133:

• Báo cáo tình hình tài chính (Mẫu B01-DNN).
• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DNN).
• Bản thuyết minh Báo cáo tài chính (Mẫu B09-DNN).
• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Không bắt buộc nhưng khuyến khích).

Thời hạn nộp báo cáo tài chính: Mốc thời gian cần ghi nhớ

Việc chậm trễ trong nộp báo cáo tài chính có thể dẫn đến những khoản phạt hành chính không nhỏ. Thời hạn cụ thể như sau:

Doanh nghiệp Nhà nước:

• Báo cáo quý: Chậm nhất là 20 ngày kể từ ngày kết thúc quý (45 ngày đối với Tổng công ty).
• Báo cáo năm: Chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày kết thúc năm (90 ngày đối với Tổng công ty).

Các loại doanh nghiệp khác:

• Doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh: Chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm.
• Các đơn vị kế toán khác: Chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm.

Rủi ro pháp lý khi vi phạm quy định về Báo cáo tài chính

Kể từ ngày 01/05/2018, Nghị định 41/2018/NĐ-CP đã tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực kế toán. Cụ thể tại Điều 12 Nghị định 41/2018/NĐ-CP quy định:

Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: a) Lập báo cáo tài chính không đầy đủ nội dung hoặc không đúng biểu mẫu thể thức theo quy định; b) Chốt sổ kế toán chậm hơn so với quy định. ... Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi giả mạo báo cáo tài chính, khai man số liệu trên báo cáo tài chính nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Do đó, các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý tính trung thực và kịp thời của thông tin trình bày trên báo cáo để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.