Trong bối cảnh quy định về biển số định danh chính thức có hiệu lực, việc mua bán xe nhưng "quên" sang tên không còn là chuyện đơn giản. Nhiều người vẫn giữ thói quen giao xe, giao giấy tờ rồi nhận tiền là xong, mà không lường trước được những hệ lụy pháp lý phức tạp có thể ập đến bất cứ lúc nào.

1. Chủ cũ 'ngã ngửa' vì bị phạt lỗi không thu hồi đăng ký, biển số

Theo quy định mới nhất tại Thông tư 24/2023/TT-BCA, khi chuyển quyền sở hữu xe, chủ xe có nghĩa vụ phải giữ lại chứng nhận đăng ký xe, biển số xe và nộp cho cơ quan đăng ký để làm thủ tục thu hồi. Đây là bước bắt buộc trước khi người mua có thể đăng ký sang tên.

Cụ thể, tại khoản 4 Điều 6 Thông tư 24/2023/TT-BCA nêu rõ:

"Khi chuyển quyền sở hữu xe, chủ xe phải giữ lại chứng nhận đăng ký xe, biển số xe (không giao cho tổ chức, cá nhân nhận chuyển quyền sở hữu xe) và nộp cho cơ quan đăng ký xe chứng nhận đăng ký xe, biển số xe để làm thủ tục thu hồi..."

Thời hạn để thực hiện việc này là 30 ngày kể từ ngày làm giấy tờ mua bán. Nếu quá hạn, chủ cũ sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP):

• Đối với xe máy: Phạt từ 800.000 đồng đến 2.000.000 đồng (cá nhân) và từ 1.600.000 đồng đến 4.000.000 đồng (tổ chức) theo điểm e khoản 5 Điều 30 Nghị định 100/2019/NĐ-CP.
• Đối với ô tô: Phạt từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng (cá nhân) và từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng (tổ chức) theo điểm c khoản 7 Điều 30 Nghị định 100/2019/NĐ-CP.

2. Gánh chịu trách nhiệm pháp lý 'oan' từ biển số định danh

Đây có lẽ là rủi ro lớn nhất đối với người bán xe. Với cơ chế biển số định danh, biển số sẽ đi theo người chứ không đi theo xe. Nếu không làm thủ tục thu hồi, hệ thống quản lý vẫn ghi nhận bạn là chủ sở hữu của phương tiện đó.

Hãy tưởng tượng, nếu người mua xe gây tai nạn giao thông nghiêm trọng rồi bỏ trốn, hoặc phương tiện được sử dụng vào các hoạt động phạm pháp như vận chuyển hàng lậu, trộm cướp... cơ quan công an sẽ tìm đến ai đầu tiên? Chính là người đứng tên trên hệ thống đăng ký xe. Khi đó, chủ cũ sẽ phải mất rất nhiều thời gian, công sức để chứng minh mình đã bán xe và không liên quan đến vụ việc.

Theo điểm b khoản 4 Điều 6 Thông tư 24/2023/TT-BCA, nếu chủ xe không làm thủ tục thu hồi sau khi chuyển quyền sở hữu xe thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về các hành vi vi phạm liên quan đến xe đó.

3. Chủ mới đối mặt với án phạt 'xe không chính chủ'

Không chỉ người bán, người mua cũng gặp rắc rối nếu không thực hiện sang tên. Việc lưu thông trên đường với một chiếc xe chưa hoàn tất thủ tục sang tên sẽ khiến chủ mới bị xử phạt lỗi "không làm thủ tục đăng ký sang tên xe theo quy định".

Mức phạt cụ thể được quy định tại Điều 30 Nghị định 100/2019/NĐ-CP:

• Xe máy: Phạt từ 400.000 - 600.000 đồng (cá nhân).
• Ô tô: Phạt từ 2.000.000 - 4.000.000 đồng (cá nhân).

Cần lưu ý rằng, theo khoản 10 Điều 80 Nghị định 100/2019/NĐ-CP, lỗi này thường chỉ bị phát hiện và xử lý thông qua công tác điều tra giải quyết tai nạn giao thông hoặc qua công tác đăng ký xe, chứ không xử phạt tràn lan khi kiểm tra hành chính thông thường. Tuy nhiên, rủi ro về việc không thể chứng minh quyền sở hữu hợp pháp khi có tranh chấp hoặc mất mát tài sản là rất lớn.

Lời khuyên từ chuyên gia: Để bảo vệ quyền lợi của cả hai bên, ngay khi ký kết hợp đồng mua bán, chủ cũ nên chủ động thực hiện thủ tục thu hồi biển số, đăng ký xe tại cơ quan công an. Đồng thời, người mua cần nhanh chóng thực hiện thủ tục đăng ký sang tên để chính thức sở hữu phương tiện về mặt pháp lý.