Trong bối cảnh nền kinh tế năm 2018 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, lao động nữ ngày càng khẳng định vị thế quan trọng khi chiếm tới gần một nửa lực lượng lao động quốc gia. Tuy nhiên, một thực tế đáng suy ngẫm là không ít "bà bầu văn phòng" vẫn còn khá mơ hồ về những quyền lợi sát sườn mà pháp luật bảo vệ trong suốt thai kỳ và sau khi sinh con. Việc nắm rõ các quy định không chỉ giúp các chị em yên tâm công tác mà còn đảm bảo sự chuẩn bị tài chính tốt nhất cho thiên chức làm mẹ.

1. Cú hích từ chính sách: Trợ cấp thai sản tăng lên 2,78 triệu đồng

Điểm sáng đáng chú ý nhất trong chính sách bảo hiểm xã hội năm 2018 chính là việc điều chỉnh mức lương cơ sở. Theo quy định tại Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, lao động nữ khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp một lần bằng 02 lần mức lương cơ sở cho mỗi con.

Lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì được trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng lao động nữ sinh con hoặc tháng người lao động nhận nuôi con nuôi.

Căn cứ theo Nghị quyết 49/2017/QH14 của Quốc hội, từ ngày 01/07/2018, mức lương cơ sở chính thức tăng từ 1,3 triệu đồng lên 1,39 triệu đồng/tháng. Điều này đồng nghĩa với việc mức trợ cấp thai sản một lần sẽ tăng từ 2,6 triệu đồng lên 2,78 triệu đồng. Đây là một sự hỗ trợ thiết thực, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí cho các gia đình trong giai đoạn đầu đón thành viên mới.

2. Quyền được chăm sóc sức khỏe: 05 lần nghỉ khám thai

Pháp luật lao động và bảo hiểm xã hội rất chú trọng đến sức khỏe của người mẹ và thai nhi. Cụ thể, tại Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, trong thời gian mang thai, lao động nữ được nghỉ việc đi khám thai 05 lần, mỗi lần 01 ngày. Đối với những trường hợp đặc biệt như ở xa cơ sở y tế hoặc có bệnh lý thai kỳ, thời gian nghỉ có thể lên đến 02 ngày cho mỗi lần khám. Điều quan trọng là thời gian nghỉ này vẫn được hưởng chế độ bảo hiểm, giúp các bà bầu văn phòng không phải lo lắng về việc bị trừ lương hay ảnh hưởng đến chuyên cần.

3. Chế độ khi gặp rủi ro thai kỳ: Nghỉ tối đa 50 ngày

Không ai mong muốn rủi ro xảy ra, nhưng pháp luật luôn có những quy định nhân văn để bảo vệ lao động nữ trong những tình huống không may. Theo Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, khi sẩy thai, nạo, hút thai, thai chết lưu hoặc phá thai bệnh lý, lao động nữ được nghỉ việc hưởng chế độ với thời gian tương ứng với tuổi thai:

• 10 ngày nếu thai dưới 05 tuần tuổi;
• 20 ngày nếu thai từ 05 tuần tuổi đến dưới 13 tuần tuổi;
• 40 ngày nếu thai từ 13 tuần tuổi đến dưới 25 tuần tuổi;
• 50 ngày nếu thai từ 25 tuần tuổi trở lên.

4. Quyền lợi của người chồng khi vợ sinh con

Một điểm mới tiến bộ của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 chính là việc ghi nhận quyền lợi của lao động nam. Theo khoản 2 Điều 34, người chồng đang đóng BHXH sẽ được nghỉ việc hưởng chế độ khi vợ sinh con:

• 05 ngày làm việc đối với trường hợp sinh thường;
• 07 ngày làm việc khi vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi;
• 10 ngày làm việc trường hợp vợ sinh đôi; từ sinh ba trở lên thì cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm 03 ngày làm việc;
• 14 ngày làm việc trường hợp vợ sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật.

Đặc biệt, theo Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, nếu vợ không tham gia BHXH mà chồng đã đóng đủ từ 06 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh, người chồng còn được nhận trợ cấp một lần bằng 02 lần mức lương cơ sở.

5. Linh hoạt thời gian: Đi làm trước khi hết hạn nghỉ thai sản

Nhiều lao động nữ vì tính chất công việc hoặc mong muốn sớm trở lại guồng quay văn phòng đã lựa chọn đi làm sớm. Điều 40 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 cho phép điều này sau khi đã nghỉ ít nhất được 04 tháng. Điểm đặc biệt là người lao động vẫn tiếp tục được hưởng trợ cấp thai sản cho đến khi hết thời hạn 06 tháng theo quy định, bên cạnh tiền lương do đơn vị chi trả.

6. Chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản

Sau khi hết thời gian nghỉ thai sản, nếu sức khỏe chưa thực sự hồi phục, lao động nữ có thể nghỉ dưỡng sức từ 05 đến 10 ngày tùy trường hợp (sinh mổ, sinh đôi...). Mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức lương cơ sở. Đây là khoảng thời gian quý báu để các mẹ bỉm sữa tái tạo năng lượng trước khi chính thức quay lại với công việc văn phòng bận rộn.

Lời khuyên pháp lý: Để đảm bảo quyền lợi tối ưu trong năm 2018, các bà bầu văn phòng nên chủ động kiểm tra quá trình đóng BHXH của mình và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ (giấy khai sinh, giấy chứng sinh...) để làm thủ tục hưởng chế độ kịp thời. Pháp luật luôn đồng hành và bảo vệ thiên chức cao quý của người phụ nữ.