Công tác tiếp công dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống Tòa án, thể hiện sự gắn kết giữa cơ quan tư pháp và nhân dân. Để cụ thể hóa các quy định của pháp luật và nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, kiến nghị, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Quy chế tiếp công dân mới nhất. Việc nắm rõ lịch trình và quy định tiếp dân không chỉ giúp người dân chủ động trong việc bảo vệ quyền lợi mà còn góp phần minh bạch hóa hoạt động của cơ quan tư pháp cao nhất cả nước.

Lịch tiếp công dân định kỳ của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao

Theo quy định tại Điều 4 Quyết định 72/QĐ-TANDTC, hoạt động tiếp công dân của người đứng đầu hệ thống Tòa án được thực hiện một cách bài bản và nề nếp. Cụ thể:

Thời gian tiếp công dân định kỳ của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao vào ngày 15 hằng tháng.

Đây là mốc thời gian cố định để Chánh án trực tiếp đối thoại, lắng nghe các vụ việc phức tạp. Tuy nhiên, pháp luật cũng dự phòng các tình huống khách quan: Nếu ngày 15 trùng vào ngày nghỉ (thứ Bảy, Chủ nhật) hoặc ngày lễ theo quy định của Nhà nước, buổi tiếp dân sẽ được dời sang ngày làm việc tiếp theo ngay sau đó. Điều này đảm bảo tính liên tục và không làm gián đoạn quyền khiếu nại, kiến nghị của người dân.

Đối tượng và trường hợp được tiếp định kỳ

Không phải mọi vụ việc đều được đưa lên Chánh án Tòa án nhân dân tối cao trong các buổi tiếp dân định kỳ. Căn cứ theo khoản 2 Điều 18 Luật Tiếp công dân 2013, Chánh án sẽ ưu tiên xem xét các trường hợp:

• Vụ việc đã được giải quyết bằng văn bản có hiệu lực pháp luật nhưng công dân vẫn tiếp tục khiếu nại, kiến nghị với những căn cứ mới.
• Các vụ việc đã hết thời hạn, thời hiệu xem xét theo quy định thông thường nhưng có dấu hiệu sai sót hoặc cần kiểm tra, xem xét lại để đảm bảo công lý.

Các trường hợp tiếp công dân đột xuất

Bên cạnh lịch định kỳ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao còn thực hiện tiếp công dân đột xuất trong những tình huống khẩn thiết, đòi hỏi sự chỉ đạo trực tiếp và kịp thời. Đây là cơ chế linh hoạt nhằm ngăn chặn các hậu quả xấu có thể xảy ra.

Các tiêu chí để xác định một vụ việc cần tiếp đột xuất bao gồm:

• Tính chất gay gắt, phức tạp: Vụ việc có nhiều người tham gia, liên quan đến trách nhiệm của nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau hoặc có sự mâu thuẫn lớn trong ý kiến giải quyết giữa các đơn vị.
• Nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng: Nếu không được xem xét kịp thời, vụ việc có thể dẫn đến hủy hoại tài sản Nhà nước, tập thể; xâm hại tính mạng, tài sản của nhân dân hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.

Cơ chế ủy quyền và quy trình thực hiện

Trong trường hợp Chánh án không thể trực tiếp chủ trì buổi tiếp dân vì lý do khách quan (công tác đột xuất, lý do sức khỏe...), quy định tại Quyết định 72/QĐ-TANDTC cho phép ủy quyền cho một Phó Chánh án hoặc một Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thực hiện nhiệm vụ này. Người được ủy quyền có đầy đủ trách nhiệm và thẩm quyền như Chánh án trong việc ghi nhận và xử lý ý kiến của công dân.

Toàn bộ quy trình tiếp dân phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại:

• Điều 8 và khoản 4 Điều 18 Luật Tiếp công dân 2013.
• Điều 9 Thông tư 04/2021/TT-TTCP của Thanh tra Chính phủ về quy trình tiếp công dân.

Việc áp dụng đồng bộ các văn bản này giúp đảm bảo tính pháp lý, sự tôn trọng và hiệu quả trong việc giải quyết các khiếu nại, tố cáo của người dân tại cơ quan Tòa án cao nhất.

Lời khuyên cho công dân khi đi tiếp dân

Để buổi làm việc với lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao đạt kết quả tốt nhất, người dân nên chuẩn bị đầy đủ các hồ sơ, tài liệu liên quan đến vụ việc. Các văn bản, chứng cứ cần được sắp xếp khoa học, rõ ràng. Đồng thời, công dân cần giữ thái độ đúng mực, tuân thủ nội quy nơi tiếp dân để quá trình trao đổi diễn ra thuận lợi, giúp Chánh án có cái nhìn khách quan và chính xác nhất về vụ việc.