Nhiều công dân Việt Nam sau khi hoàn tất thủ tục ly hôn tại nước ngoài thường lầm tưởng rằng mối quan hệ hôn nhân của mình đã chấm dứt hoàn toàn về mặt pháp lý tại quê nhà. Tuy nhiên, để được pháp luật Việt Nam công nhận và có thể thực hiện các giao dịch dân sự hay đăng ký kết hôn mới, việc thực hiện thủ tục "ghi chú ly hôn" vào Sổ hộ tịch là bước bắt buộc không thể bỏ qua.

Tại sao phải ghi chú ly hôn vào Sổ hộ tịch?

Việc ghi chú ly hôn không chỉ đơn thuần là một thủ tục hành chính mà còn là căn cứ để xác định tình trạng hôn nhân thực tế của công dân. Theo quy định tại Điều 37 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, công dân Việt Nam đã ly hôn ở nước ngoài phải thực hiện thủ tục này trong các trường hợp sau:

"2. Công dân Việt Nam đã ly hôn, hủy việc kết hôn ở nước ngoài, sau đó về nước thường trú hoặc làm thủ tục đăng ký kết hôn mới tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam thì phải ghi vào Sổ hộ tịch việc ly hôn, hủy kết hôn đã được giải quyết ở nước ngoài (sau đây gọi là ghi chú ly hôn). Trường hợp đã nhiều lần ly hôn hoặc hủy việc kết hôn thì chỉ làm thủ tục ghi chú ly hôn gần nhất."

Nếu không thực hiện ghi chú, trên hệ thống dữ liệu hộ tịch của Việt Nam, bạn vẫn đang trong tình trạng "đang có vợ/chồng", dẫn đến việc không thể xin Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân để kết hôn lần sau.

Điều kiện để bản án ly hôn nước ngoài được công nhận

Không phải mọi giấy tờ ly hôn từ nước ngoài đều được ghi chú ngay lập tức. Theo quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và các văn bản hướng dẫn, bản án hoặc quyết định ly hôn phải đáp ứng:

• Đã có hiệu lực pháp luật tại nước ban hành.
• Không vi phạm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.
• Không thuộc trường hợp có đơn yêu cầu thi hành tại Việt Nam hoặc có đơn yêu cầu không công nhận tại Việt Nam đang được cơ quan có thẩm quyền thụ lý.

Hồ sơ cần chuẩn bị theo quy định mới nhất

Căn cứ Thông tư 04/2020/TT-BTP và Thông tư 04/2024/TT-BTP, người yêu cầu cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

• Tờ khai ghi chú ly hôn: Theo mẫu quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư 04/2024/TT-BTP.
• Giấy tờ ly hôn: Bản sao bản án, quyết định ly hôn hoặc văn bản thỏa thuận ly hôn đã có hiệu lực (phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt).
• Giấy tờ tùy thân: Hộ chiếu, CCCD hoặc các giấy tờ khác có dán ảnh còn giá trị sử dụng.
• Văn bản ủy quyền: Nếu không trực tiếp thực hiện (phải được chứng thực hợp lệ).

Cán bộ tư pháp hướng dẫn công dân hoàn thiện hồ sơ ghi chú ly hôn (ảnh minh họa)

Trình tự các bước thực hiện thủ tục

Hiện nay, công dân có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc nộp trực tuyến (nếu cơ quan có thẩm quyền đã triển khai dịch vụ công trực tuyến).

1. Nộp hồ sơ: Tại Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (nơi cư trú khi ly hôn) hoặc UBND cấp huyện nơi cư trú trong nước.
2. Tiếp nhận và kiểm tra: Cán bộ hộ tịch kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu đủ điều kiện, cán bộ sẽ ghi vào Sổ hộ tịch.
3. Trả kết quả: Trích lục ghi chú ly hôn sẽ được cấp cho người yêu cầu.

Thời gian giải quyết là bao lâu?

Thông thường, thời hạn giải quyết là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trong trường hợp cần xác minh thêm thông tin, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 10 ngày làm việc.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc ghi chú ly hôn là quyền lợi và trách nhiệm của mỗi công dân. Để tránh mất thời gian, bạn nên thực hiện thủ tục này ngay sau khi về nước hoặc trước khi có dự định thực hiện các thủ tục kết hôn mới. Đặc biệt, hãy lưu ý việc hợp pháp hóa lãnh sự các giấy tờ từ nước ngoài, vì đây là lỗi phổ biến khiến hồ sơ bị từ chối tiếp nhận.