Người dân dắt xe máy trên vỉa hè để tránh vi phạm giao thông (ảnh minh họa)

Trong quá trình tham gia giao thông, không ít trường hợp người điều khiển xe máy vì muốn tiết kiệm thời gian hoặc ngại đi vòng xa đã bất chấp nguy hiểm đi ngược chiều. Khi thấy bóng dáng lực lượng Cảnh sát giao thông, nhiều người lập tức tắt máy, xuống xe dắt bộ trên vỉa hè với hy vọng không bị xử phạt. Vậy, dưới góc độ pháp lý tại thời điểm năm 2019, hành vi này được quy định như thế nào?

Tình huống pháp lý: Dắt xe để "đối phó" vi phạm

Chị V.L.A (Hà Nội) chia sẻ: “Vì không muốn phải vòng lại một đoạn đường xa nên tôi chạy ngược chiều và bị Cảnh sát giao thông dừng xe. Tôi thắc mắc rằng nếu lúc đó tôi nhanh chóng xuống xe dắt bộ trên vỉa hè thì liệu có bị phạt lỗi đi ngược chiều hay không?”

Đây là một tình huống khá phổ biến. Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đối chiếu với các quy định tại Luật Giao thông đường bộ 2008 và văn bản hướng dẫn xử phạt hành chính là Nghị định 46/2016/NĐ-CP.

Quy định về việc sử dụng vỉa hè và quy tắc giao thông

Theo quy định tại Điều 36 Luật Giao thông đường bộ 2008, lòng đường và hè phố chỉ được sử dụng cho mục đích giao thông. Trong đó, vỉa hè (hè phố) được hiểu là phần đường dành riêng cho người đi bộ. Pháp luật hiện hành không có quy định cấm người dân dắt xe máy trên vỉa hè, cũng như không quy định chiều đi đối với việc dắt bộ phương tiện này.

Điều 36. Sử dụng đường phố và các hoạt động khác trên đường phố
1. Lòng đường và hè phố chỉ được sử dụng cho mục đích giao thông.
2. Trường hợp đặc biệt, việc sử dụng tạm thời một phần lòng đường, hè phố vào mục đích khác do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định nhưng không được làm ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông...

Như vậy, nếu bạn dắt xe máy trên vỉa hè ngay từ đầu (không nổ máy, không điều khiển xe chạy trên đường) thì hành vi này không vi phạm quy tắc giao thông đường bộ và không bị xử phạt.

Dắt xe máy đi ngược chiều có bị phạt không?

Mặc dù việc dắt xe trên vỉa hè không bị cấm, nhưng cần phân biệt rõ hai trường hợp sau để tránh hiểu lầm:

Trường hợp 1: Dắt xe ngay từ điểm xuất phát

Nếu người dân dắt xe từ trong nhà, trong ngõ ra vỉa hè và tiếp tục dắt bộ để đến một điểm khác mà không hề nổ máy hay ngồi lên xe để điều khiển, thì Cảnh sát giao thông không có căn cứ để xử phạt lỗi "đi ngược chiều".

Trường hợp 2: Dắt xe để trốn tránh việc xử phạt

Đây là trường hợp mà chị V.L.A và nhiều người khác thường mắc phải. Nếu bạn đang điều khiển xe máy đi ngược chiều trên đường (vi phạm Điều 9 Luật Giao thông đường bộ 2008 về quy tắc chung), sau đó khi thấy lực lượng chức năng mới nhảy xuống dắt bộ, thì hành vi vi phạm đã được xác lập trước đó.

Cảnh sát giao thông có quyền sử dụng các biện pháp nghiệp vụ (hình ảnh từ camera, chứng kiến trực tiếp) để chứng minh bạn đã điều khiển xe đi ngược chiều trước khi dắt bộ. Trong trường hợp này, việc dắt xe chỉ là hành động sau khi vi phạm, không thể giúp bạn xóa bỏ lỗi đã thực hiện. Bạn vẫn sẽ bị lập biên bản về hành vi "Đi ngược chiều của đường một chiều, đi ngược chiều trên đường có biển 'Cấm đi ngược chiều'".

Mức phạt lỗi đi ngược chiều theo Nghị định 46/2016/NĐ-CP

Tại thời điểm năm 2019, mức xử phạt đối với hành vi này được quy định rất rõ ràng. Cụ thể, theo điểm i khoản 4 Điều 6 Nghị định 46/2016/NĐ-CP:

Điều 6. Xử phạt người điều khiển, người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện), các loại xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy vi phạm quy tắc giao thông đường bộ
4. Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 400.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
i) Đi ngược chiều của đường một chiều, đi ngược chiều trên đường có biển “Cấm đi ngược chiều”, trừ trường hợp xe ưu tiên đang đi làm nhiệm vụ khẩn cấp theo quy định;

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 01 tháng đến 03 tháng theo quy định tại điểm b khoản 12 Điều 6 của Nghị định này.

Lời khuyên pháp lý

Việc dắt xe máy trên vỉa hè để đối phó với Cảnh sát giao thông không phải là giải pháp an toàn và đúng đắn. Hành vi đi ngược chiều tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông rất cao cho chính bản thân người điều khiển và những người xung quanh. Thay vì tìm cách "né" luật, người tham gia giao thông nên chấp hành nghiêm chỉnh hệ thống biển báo và quy tắc đường bộ để bảo vệ an toàn cho mình và cộng đồng.

Hy vọng những giải đáp trên đã giúp chị V.L.A và bạn đọc hiểu rõ hơn về quy định dắt xe máy đi ngược chiều trong bối cảnh pháp luật năm 2019.

Hậu Nguyễn