Kết hôn là một trong những sự kiện trọng đại nhất của đời người, đánh dấu sự khởi đầu của một tổ ấm mới được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Tuy nhiên, không ít cặp đôi vẫn còn lúng túng khi tìm hiểu về nơi thực hiện thủ tục cũng như thời gian chờ đợi để cầm trên tay tấm Giấy chứng nhận kết hôn. Trong bối cảnh pháp luật năm 2021, việc nắm rõ các quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Luật Hộ tịch 2014 là vô cùng cần thiết để đảm bảo quyền lợi pháp lý cho cả hai bên.

Thẩm quyền đăng ký kết hôn: Đến đâu để thực hiện?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của pháp luật về hộ tịch. Thẩm quyền này được phân định rõ rệt dựa trên đối tượng kết hôn và nơi cư trú, cụ thể theo Điều 7 Luật Hộ tịch 2014 như sau:

1. Đối với công dân Việt Nam đăng ký kết hôn trong nước

Thẩm quyền thuộc về Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 17 Luật Hộ tịch 2014, UBND cấp xã nơi cư trú (có thể là nơi thường trú hoặc nơi tạm trú) của một trong hai bên nam, nữ sẽ thực hiện việc đăng ký kết hôn. Điều này tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân khi có thể lựa chọn nơi đăng ký gần với nơi sinh sống thực tế của mình.

2. Đối với việc kết hôn có yếu tố nước ngoài

Thẩm quyền thuộc về UBND cấp huyện. Các trường hợp được coi là có yếu tố nước ngoài cần thực hiện tại cấp huyện bao gồm:

• Công dân Việt Nam kết hôn với người nước ngoài.
• Kết hôn giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài.
• Kết hôn giữa công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài với nhau tại Việt Nam.
• Người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có yêu cầu đăng ký kết hôn tại cơ quan thẩm quyền Việt Nam. Trong trường hợp này, UBND cấp huyện nơi cư trú của một trong hai bên người nước ngoài sẽ thực hiện đăng ký.

Điều kiện để được đăng ký kết hôn hợp pháp

Trước khi đến cơ quan có thẩm quyền, hai bên nam nữ cần đảm bảo đáp ứng đầy đủ các điều kiện khắt khe quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 để tránh việc kết hôn bị coi là trái pháp luật:

1. Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
2. Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
3. Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
4. Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này (như kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, hoặc kết hôn giữa những người có cùng dòng máu trực hệ...).

Thời gian giải quyết: Sau bao lâu sẽ có kết quả?

Thời gian thực hiện thủ tục phụ thuộc vào tính chất của hồ sơ và cơ quan tiếp nhận, được quy định rõ ràng để đảm bảo tính minh bạch hành chính:

1. Đăng ký kết hôn trong nước (tại UBND cấp xã)

Căn cứ khoản 2 Điều 18 Luật Hộ tịch 2014:

• Giải quyết ngay: Nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ ghi việc kết hôn vào Sổ hộ tịch, hai bên nam nữ ký tên vào Sổ hộ tịch và Giấy chứng nhận kết hôn. Chủ tịch UBND cấp xã sẽ ký và trao Giấy chứng nhận kết hôn ngay cho cặp đôi.
• Không quá 05 ngày làm việc: Áp dụng trong trường hợp cần xác minh thêm các điều kiện kết hôn của hai bên (ví dụ: xác minh tình trạng độc thân tại nơi cư trú cũ).

2. Đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài (tại UBND cấp huyện)

Quy trình này phức tạp hơn và tốn nhiều thời gian hơn do yêu cầu thẩm tra kỹ lưỡng:

• Trong 15 ngày: Kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Phòng Tư pháp có trách nhiệm nghiên cứu, thẩm tra hồ sơ và xác minh điều kiện kết hôn. Nếu cần thiết, cơ quan chức năng có thể tiến hành phỏng vấn trực tiếp hai bên.
• Trong 03 ngày làm việc: Kể từ ngày Chủ tịch UBND cấp huyện ký Giấy chứng nhận kết hôn, Phòng Tư pháp tổ chức trao giấy cho hai bên nam, nữ (theo khoản 1 Điều 32 Nghị định 123/2015/NĐ-CP).

Lưu ý quan trọng về việc nhận Giấy chứng nhận kết hôn

Một điểm đặc biệt quan trọng là cả hai bên nam và nữ phải cùng có mặt tại trụ sở UBND để ký và nhận Giấy chứng nhận kết hôn. Pháp luật không cho phép nhận thay hoặc ủy quyền trong bước này để đảm bảo tính tự nguyện tuyệt đối.

Nếu vì lý do khách quan mà không thể có mặt đúng ngày hẹn, hai bên có thể yêu cầu gia hạn thời gian trao giấy nhưng không quá 60 ngày kể từ ngày Chủ tịch UBND ký giấy. Hết thời hạn 60 ngày mà hai bên vẫn không đến nhận thì Giấy chứng nhận kết hôn đã ký sẽ bị hủy bỏ. Nếu sau đó hai người vẫn muốn kết hôn thì phải thực hiện lại toàn bộ thủ tục từ đầu, bao gồm cả việc nộp lại hồ sơ và xác minh lại điều kiện cư trú, tình trạng hôn nhân.

Việc hiểu rõ quy định pháp luật không chỉ giúp các cặp đôi tiết kiệm thời gian, công sức mà còn đảm bảo quan hệ hôn nhân được xác lập vững chắc trên nền tảng pháp lý ngay từ ngày đầu tiên. Nếu bạn gặp bất kỳ vướng mắc nào về hồ sơ, hãy chủ động liên hệ với cán bộ tư pháp hộ tịch tại địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất.