Trong thời đại công nghệ số bùng nổ, việc bảo vệ quyền hình ảnh cá nhân trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp các đối tượng xấu tự ý "mượn" hình ảnh của người khác, mạo danh để thực hiện các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Hành vi này không chỉ gây thiệt hại về vật chất mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự của nạn nhân.

Nạn nhân cần làm gì khi phát hiện hình ảnh bị lợi dụng?

Khi vô tình phát hiện hình ảnh của mình đang bị kẻ xấu sử dụng để đi vay tiền, nạp thẻ điện thoại hay lừa đảo người thân, bạn bè, điều quan trọng nhất là phải giữ bình tĩnh. Việc đầu tiên cần làm là thu thập đầy đủ các bằng chứng như ảnh chụp màn hình tin nhắn, các tài khoản giả mạo và danh sách những người đã bị lừa (nếu có).

Ngay sau đó, nạn nhân cần thực hiện trình báo vụ việc với cơ quan chức năng để được can thiệp kịp thời. Theo quy định, bạn có thể thực hiện tố giác tội phạm qua các hình thức sau:

• Nộp đơn tố giác trực tiếp: Bạn có thể gửi đơn đến cơ quan Công an cấp xã hoặc cấp huyện nơi mình cư trú. Trong trường hợp xác định được nơi ở của đối tượng vi phạm, việc gửi đơn trực tiếp đến cơ quan Công an tại địa phương đó sẽ giúp quá trình xác minh diễn ra nhanh chóng hơn.
• Thông báo qua đường dây nóng: Nạn nhân có thể gọi đến số 113 hoặc liên hệ qua trang Facebook chính thức của Công an các tỉnh, thành phố. Đặc biệt, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao luôn sẵn sàng tiếp nhận thông tin qua các đầu số chuyên dụng.

Hồ sơ trình báo thường bao gồm: Đơn trình báo, bản sao Căn cước công dân và các tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi vi phạm của đối tượng.

Chế tài nghiêm khắc cho hành vi sử dụng hình ảnh để lừa đảo

Tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả gây ra, hành vi sử dụng hình ảnh người khác để lừa đảo sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP

Nếu hành vi vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, đối tượng có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 15 của Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Cụ thể:

• Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng nếu dùng thủ đoạn hoặc tạo ra hoàn cảnh để buộc người khác đưa tiền, tài sản.

Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015

Trong trường hợp hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, đối tượng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo quy định tại Điều 174 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến tù chung thân.

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: [...]

Việc hiểu rõ các quy định pháp luật không chỉ giúp chúng ta tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy trên không gian mạng mà còn là cơ sở để đấu tranh, tố giác tội phạm, góp phần giữ gìn an ninh trật tự xã hội.